بانوی رنگ و واژه چشم از جهان فرو بست؛
در فاصله دو نقطه؛ بین زندگی و مرگ
مهناز اصغری
«موهبت زنده بودن را میباید پاس بداریم
اثر هنری ما که میباید از زندگیمان خلق کنیم، نیمه تمام است.
خیلی کارها در پیش داریم.
ماموریت داریم، ماموریت بذر پاشیدن…!»
اینها جملاتی بود از ایران درودی در کتاب «در فاصله دو نقطه…!»
این هنرمند تمام عیار و برجسته و فراموش نشدنی کشورمان که همین چندی پیش ۸۵ سالگیاش را جشن گرفت، از شهریور ماه امسال به کرونا مبتلا شد و پس از بستری شدن در بیمارستان و گذراندن دوران نقاهت، برای ادامه مراحل درمان به منزل انتقال یافت. تا اینکه پس از چند ماه مبارزه با بیماری، روز گذشته، هفتم آبان ماه، تنها صفحه رسمی وی در اینستاگرام نوشت: «پس از تحمل سه ماه بیماری و مبارزه، سرانجام صبح امروز، 7آبان ماه 1400، بانو ایران درودی، زنی آزاده، وطن پرست، مبارز و بانویی که هنر معاصر ایران تا ابد مدیون و مرهون زحمات و تلاشهای بیوقفه او خواهد بود، به نور پیوست.» خبری که بینهایت تلخ بود و باور ناپذیر…
خانهای که محل تلاقی فرهنگها و زبانهای متفاوت بود
زنده یاد ایران درودی از پیشگامان نقاشی معاصر ایران بود. او در سال 1315 در خانوادهای اشرافی در مشهد به دنیا آمد. پدرش خراسانی بود و مادر قفقازی، خانه آنها هم محل تلاقی فرهنگها و زبانهای متفاوت…
وی در 85 سال فراز و نشیب زندگی، عاشقانه نقاشی را دوست داشت و وقتی وارد آتلیه نقاشی میشد، دنیا و مسائل مربوط به آن را پشت در میگذاشت و وارد جهان دیگری میشد که با جهان ماورا و باورهایش سروکار داشت. به همین جهت هم در بیش از ۶۳ نمایشگاه انفرادی و بیش از ۲۵۰ نمایشگاه گروهی درکشورهای ایران، فرانسه، بلژیک، سوئیس، آمریکا، مکزیک، ژاپن، استرالیا، کانادا، موناکو، آلمان و امارات متحده عربی آثار خود را به دید عموم گذاشت و با نوشتن کتاب «در فاصله دو نقطه» به نویسندگی و همچنین حضور در انستیتوی آر.سی. آی نیویورک به کارگردانی برنامههای تلویزیون روی آورد و اینگونه بود که این چهره سرشناس که به عقیده برخی در نقاشی پیرو مکتب فرا واقعگرایی (سورئالیسم) بود، کارگردان، نویسنده، منتقد هنری برجستهای نیز به شمار میآمد و از سال ۱۹۷۰ نیز به درخواست دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف به تدریس تاریخ هنر در این دانشگاه پرداخت.
این نقاش برجسته در عرصههای بین المللی، در طول دوران درخشان زندگی خود، در فرانسه با شخصیتهای برجسته جهان هنر از جمله سالوادوردالی آشنا شد. سالوادور دالی هیچگاه سبک درودی را نزدیک به سبک خود نمیدانست و او را هنرمندی از خطه شرق با ذوق و استعداد بینهایت توصیف میکرد.
شما وظیفه دارید که زندگی خودتان را خودتان بسازید
زندگی ایران درودی سراسر تلاش برای موفقیت بود و بیشک ردپای او در جای جای تاریخ هنر ایران و جهان ماندگار خواهد شد. او خودش را خوشبخت و همواره زندگی را سرشار از عشق میدانست و شعار «خواستن توانستن است» را نمود واقعی داده بود. در این خصوص در جایی گفته بود: «من در خانوادهای به دنیا آمدم که نامادری پدرم، به مادرم گفت، برای زائیدن این بچه زشت، چرا اینهمه درد؟»
بعد ادامه داد: «این جمله در حافظه خانواده برای همیشه باقی ماند. من برای این جمله خیلی جنگیدم و از اینجا تلاش و مبارزه من شروع شد. به جایی رسیدم که امروز به خودم میبالم. چون به آنچه که میخواستم رسیدم و مهم نیست دیگران چگونه قضاوت میکنند! خودم از خودم برای این موفقیت بسیار راضیام.»
وی با اشاره به اینکه «خیلی مهم است که انسان بتواند خودش را دوست داشته باشد» گفت: «بخاطر دست انداختنهای خانواده پدریام، بچگی از من ادم گوشه گیر و ساکتی را به وجود آورده بود. اما من به استقلال خودم رسیدم. خودم تصمیم گیرنده شدم. بعد دیگر عار نداشتم که تابلوهایم را روی پیاده رو در پاریس بگذارم و بفروشم. سعی کردم که روی پای خودم بایستم. من باید استقلال مالی میداشتم. من باید میتوانستم کاری که میخواهم را انجام بدهم و حالا با جرات به شما میگویم که یکی از خوشبختترین موجودات روزگارم!»
این بانوی برجسته هنری تاکید کرده بود: «شما وظیفه دارید که زندگی خودتان را خودتان بسازید، راهتان و حرفهتان را درست نسبت به عشق و علاقهتان انتخاب کنید و بدانید خواستن یعنی توانستن!»
من عاشق به دنیا آمدم
ایران درودی در کودکی با خانواده به اروپا سفر کرد. وقتی جنگ جهانی دوم شروع شد خانواده او در هامبورگ زندگی میکرد و با شروع جنگ به ایران بازگشتند و مدتی در مشهد زندگی کردند و بعد ساکن تهران شدند. درودی در مدرسه به دلیل علاقه به نقاشی به کلاسهای آزاد طراحی و نقاشی میرفت. وی در سال ۱۹۵۴ برای تحصیل در رشته نقاشی در دانشکده بوزار در پاریس به تحصیل مشغول شد و در سالهای ۱۹۵۴ تا ۱۹۵۸ به یادگیری هنر در آموزشگاهها و دانشکدههای گوناگون همچون مدرسه هنرهای زیبای پاریس (بوزار)، مدرسه لوور پاریس، دانشکده سلطنتی بروکسل (ویترای)، انستیتوی آر.سی. آی نیویورک (رشته تهیه و کارگردانی برنامههای تلویزیون) پرداخت. در نهایت نیز پس از پایان تحصیلات به ایران بازگشت چراکه همواره به کشورش عشق میورزید و خود نیز بر این باور بود که اصلا به ایران بازگشته تا در خاک ایران بمیرد؛ «در طول زندگیام بارها ثابت کردهام که تا چه اندازه ایرانزمین، تاریخ پرشکوه آن و هموطنانم را دوست دارم. من عاشق به دنیا آمدم و عشقم به ایران و تاریخ پرشکوه آن را همواره صادقانه ابراز کردهام.»
ما نگفتیم؛ تو تصویرش کن!
در خصوص این بانوی هنرمند ایرانی که عشق به هنر جزیی جدایی ناپذیر از تمام آثار و تک به تک انتخابهای زندگی اش بوده و جایگاه او در هنر دنیا، افرادسرشناس و هنرمندان و سیاستمداران بسیاری همچون «آندره مالرو (نویسنده، منتقد و سیاستمدار فرانشوی)»، «ژان کوکتو (شاعر، نقاش، فیلمشاز، نمایشنامه نویس و کارگردان فرانسوی)»، «هوشنگ طاهری (نویسنده، منتقد، مترجم، مدرس دانشگاه و سردبیر مجله سخت)» و بسیاری دیگر نوشته و صحبت کردهاند. به طور نمونه آنتونیو رودریگز نقاش شناخته شده مکزیکی، درودی را یکی از چند نقاش بزرگ جهان خوانده است.
در این میان اما شعر «تمامیِ الفاظِ جهان را در اختیار داشتیم و/ آن نگفتیم/ که به کار آید/ چرا که تنها یک سخن/ یک سخن در میانه نبود: آزادی! ما نگفتیم/ تو تصویرش کن!» گویا برجسته تر و ماندگار شد. این جملات بند آخر شعر «اشارتی» از احمد شاملو است که در 14 اسفند 1351برای ایران درودی نوشته و در مجموعه «ابراهیم در آتش» منتشر شد و بعدها در کتابی که از آثار درودی منتشر شد به عنوان مقدمه آمد.
همچنین فیلمهای «مستندی درباره ایران درودی» به کارگردانی حسن امامی، «چه شگفت است عشق، که هم زخم است و هم مرهم» به کارگردانی بنکدار و علیمحمدی، و «ایران درودی، نقاش لحظههای اثیری» به تهیه و کارگردانی بهمن مقصودلو از جمله آثاری است که در حوزه تصویری به زندگی ایران درودی پرداخته است.
سبک درودیسم
برخی منتقدان سبک نقاشی درودی را در حد فاصل بین سورئالیسم و سمبولیسم توصیف میکنند و برخی دیگر هر دو اطلاق را صحیح میدانند. به گمان عدهای دیگر اما او پیرو مکاتب متعارف نیست بلکه به نوعی اصالت سبکی رسیده و شیوه هنری وی ایران درودیسم است. درودی از طبقهبندی شدن در چارچوبها و سبکها گریزان بود چرا که ضمن ترسیم جهان تصاویر ذهنی و رویاهای بلند پرواز خود در میان گلهایی روییده و دورنماهای غریب نورانی مفاهیم برخاسته از فرهنگ خود را بیان میدارد که درک آن در هیچ قالبی نمیگنجد.
باشکوه زندگی کردم
«زندگی من خلاصه میشه در یک کلمه ”نقاشی”! فکر میکنم نقاش من رو انتخاب کرده من نقاشی رو انتخاب نکردم. من شبی که مادرم رو به خاک سپردم اومدم بالا نقاشی کردم.» اینها بخشی از صحبتهای او در یکی از مصاحبههایش است. ایران زیبا، خشمها و غیظها را با خود به هدیه نبرد و پیش بینی میکرد که «مرگِ باشکوهی» خواهد داشت و درباره آن چنین می گفت: «باشکوه زندگی کردم، عاشقانه دیدم و از مشکلات زندگی گذشتم. من برای همه لحظاتم لذت بردم و قدر زندگی را لحظه به لحظه میدانم. در این سن تا ۶ صبح نقاشی میکنم و همچنان مینویسم و از شما هم خواهش میکنم همانند من زندگی را پر از عشق و امید ببینید.»
I like this web blog very much, Its a very nice position to read and obtain info.Raise your business
Hello, i think that i saw you visited my web site so i came to “return the favor”.I’m trying to find things to enhance my web site!I suppose its ok to use some of your ideas!!
Howdy! This article could not be written much better! Reading through this article reminds me of my previous roommate! He always kept talking about this. I most certainly will forward this information to him. Fairly certain he’ll have a good read. Many thanks for sharing!
Right here is the perfect website for anybody who would like to understand this topic. You know a whole lot its almost tough to argue with you (not that I really would want to…HaHa). You definitely put a fresh spin on a subject that has been written about for a long time. Wonderful stuff, just great!
Your method of describing the whole thing in this post is in fact nice, all be capable of effortlessly know it, Thanks a lot.
After I initially left a comment I seem to have clicked the -Notify me when new comments are added- checkbox and from now on every time a comment is added I receive four emails with the same comment. Is there a way you can remove me from that service? Kudos!
It’s in fact very difficult in this busy life to listen news on Television, therefore I just use world wide web for that purpose, and get the hottest information.
What’s up, everything is going perfectly here and ofcourse every one is sharing data, that’s in fact excellent, keep up writing.
Hey there! I realize this is kind of off-topic but I had to ask. Does building a well-established website such as yours take a massive amount work? I’m brand new to writing a blog however I do write in my diary everyday. I’d like to start a blog so I can share my own experience and views online. Please let me know if you have any recommendations or tips for brand new aspiring blog owners. Appreciate it!
Normally I don’t read post on blogs, but I wish to say that this write-up very pressured me to check out and do it! Your writing taste has been amazed me. Thanks, quite great article.
I would like to thank you for the efforts you’ve put in writing this blog. I am hoping to check out the same high-grade content from you later on as well. In truth, your creative writing abilities has motivated me to get my own, personal website now 😉
Currently it appears like Drupal is the best blogging platform available right now. (from what I’ve read) Is that what you are using on your blog?
I love what you guys tend to be up too. This type of clever work and exposure! Keep up the terrific works guys I’ve added you guys to my personal blogroll.
Hi there colleagues, fastidious paragraph and good urging commented here, I am in fact enjoying by these.
I was wondering if you ever thought of changing the structure of your blog? Its very well written; I love what youve got to say. But maybe you could a little more in the way of content so people could connect with it better. Youve got an awful lot of text for only having one or 2 images. Maybe you could space it out better?
Hey there, You have done an incredible job. I’ll certainly digg it and personally suggest to my friends. I am sure they will be benefited from this site.
Hi there, You have done a great job. I’ll certainly digg it and in my view suggest to my friends. I’m sure they will be benefited from this website.
Hello there, You’ve done an excellent job. I’ll definitely digg it and in my opinion recommend to my friends. I’m sure they’ll be benefited from this site.
Greetings! Very helpful advice in this particular post! It is the little changes which will make the most important changes. Thanks a lot for sharing!
Excellent weblog right here! Additionally your web site quite a bit up very fast! What web host are you the use of? Can I am getting your associate hyperlink in your host? I want my site loaded up as fast as yours lol
Howdy! This post couldn’t be written any better! Reading this post reminds me of my previous room mate! He always kept chatting about this. I will forward this article to him. Pretty sure he will have a good read. Thank you for sharing!
Hello my friend! I want to say that this post is amazing, great written and include approximately all significant infos. I would like to peer extra posts like this .
We’re a gaggle of volunteers and opening a new scheme in our community. Your website provided us with useful info to work on. You have performed an impressive activity and our whole neighborhood will likely be grateful to you.
Every weekend i used to go to see this website, because i wish for enjoyment, for the reason that this this website conations in fact pleasant funny data too.
What’s up Dear, are you actually visiting this web site regularly, if so then you will absolutely take nice know-how.
Have you ever thought about adding a little bit more than just your articles? I mean, what you say is fundamental and all. But just imagine if you added some great photos or videos to give your posts more, “pop”! Your content is excellent but with pics and videos, this website could definitely be one of the best in its field. Wonderful blog!