جای خالی ارزیابی آسیبپذیری شبکههای انتقال برق در کشور
فریبرز ناطقی الهی
* استاد نمونه کشور در مهندسی سازه، زلزله و مدیریت بحران و بنیانگذار مقاوم سازی و مدیریت بحران در ایران
چه برنامه هایی برای ارزیابی آسیبپذیری نیروگاهها، پالایشگاهها، زیرایستگاهها و شبکههای انتقال برق در کشور انجام شده است؟
این ارزیابی در سال های ۱۳۸۰ در برخی از پالایشگاه ها و نیروگاه همدان به صورت موردی بر اساس تجهیزات تک نه به صورت کل سیستم یا نیروگاه یا پالایشگاهها انجام شد و ما اکنون اطلاعات کم و بیش خوبی از برخی تجهیزات و آسیب پذیری آنها در برابر حوادث و بلایای طبیعی احتمالی داریم ولی به عنوان یک مساله مهم و حیاتی برای کشور ما فاقد برنامه جامعی در این زمینه هستیم.
در سال های اخیر شبکه های برق رسانی، شبکه های گازرسانی یا قسمت آبرسانی مطالعات موردی ارزیابی آسیب پذیری را در خصوص یک پهنه کوچک با شرایط مختلف انجام دادند، ولی اگر بخواهیم این موضوع را جمع بندی کنم ما در این قسمت تا به امروز بسیار ضعیف عمل کرده ایم و شاید بیشتر از هر چیز دیگر این ساختمان ها، این سازه ها و سازه های پالایشگاهی، نیروگاهی و سازه های سیستم ها و شبکه های مخابرات، آبرسانی، گازرسانی و برق رسانی به رغم اینکه ادعاهایی وجود دارد که کارهایی روی آنها انجام شده است اما هنوز هم آسیب پذیر هستند. تا جایی که اطلاع دارم کارها در حدی نیست که بشود برای آنها به یک جمع بندی کامل و یک طرح جامع رسید و حتما باید مجددا” برای ارزیابی آسیبپذیری در دستورکار مسوولان امر و کشور قرار بگیرند.
نکته ای که خیلی مهم و حائز اهمیت است و در ۳۰ سال گذشته بارها و بارها آن را تجربه کردم این است که این کارها اولا باید برای ارزیابی آسیبپذیری نیروگاه ها، پالایشگاه ها، زیرایستگاه ها و شبکههای انتقال برق در کشور درست تعریف بشود، بعد درست توسط مشاوران انجام بگیرد و مهم تر اینکه این کارهای باید درست تحویل گرفته شود که متاسفانه ما هرازگاهی شاهد این هستیم که پروژه ای با میلیاردها تومان هزینه تعریف می شوند؛ کاری هم در یک دفتر کوچک توسط چند دانشجو انجام می گیرد و بعد تحویل گرفته می شود و متاسفانه می بینیم که کار آنقد ضعیف است که حتی متولیان امر هم نمی توانند آن را در جایی ارائه دهند.
گفتن این مسائل هم کار آسانی نیست ولی به هر حال ما اگر بخواهیم کشوری ایمن هنگام وقوع انواع حوادث و بلایای طبیعی داشته باشیم، مهم ترین جا همین سازه های حیاتی و سازه های زیربنایی است که بدون آنها عملا” کشور فلج خواهد شد. اگر امروز برای این مسائل مهم و حیاتی چاره جویی نکنیم، هنگام وقوع حوادث و بحران ها نمی دانیم چه کاری می توانیم انجام دهیم چرا که آن روز خیلی دیر خواهد بود. درست است که این مسائل در داخل سازمان ها، وزارتخانه ها و نهادهای خاص خودشان انجام می گیرد ولی باید در سطح بالاتر یک تیم حاذق در تعریف، انجام و زمان تحویل گیری پروژه کنترل و نظارت داشته باشد.
چه بسا خیلی از مسائل دیده نمی شود و عملا کارآمدی و کارآیی آن پروژه در حد صفر هم لحاظ نمی شود و نتیجه تحقیقات در کتابخانه های این دستگاه ها می ماند و هیچ کاری بر اساس آنها در سطوح مختلف این سازهها، تشکیلات و شبکه ها انجام نمی شود. به این ترتیب در زمان وقوع زلزله ممکن است این سازه ها دچار مشکلات اساسی شوند. همان طور که دیدیم در پالایشگاه تهران به خاطر یک بی دقتی یا به دلیل یک خوردگی چنان آتش سوزی شکل گرفت که می توانست حتی برای شهر تهران هم مشکلاتی ایجاد کند اما خوشبختانه آتش سوزی به تانک های ذخیره LPG صدمه نزد. در غیر این صورت یک بمب و یک انفجار مهیب در سطح تهران اتفاق می افتاد.
با این حال ایران شاید یکی از پنج کشور اول دنیا بعد از آمریکا، ژاپن، چین و هند در حوزه مهندسی زلزله است ولی متاسفانه چون متولی امور این حوزه بیشتر به دنبال انجام پروژه ها به صورت روبنایی بودند، به جاهای خوبی نرسیدند و همین مساله باعث شده که روحیه مقاوم سازی در مقابل زلزله تا حدود زیادی در کشور متزلزل شود.
ارزیابی سدهای کشور مساله بسیار مهمی است که متولی آن وزارت نیرو است. در یک پروژه با یک دانشجوی دکتری روی ارزیابی سدهای کل کشور در برابر زلزله کار کردیم که نتایج آن منتشر و مقالات آن وجود دارد، ارزیابی های دینامیکی درجا مثل آزمایش های دینامیکی یا استاتیکی یا برداشت های میدانی توسط سنسورهای خاص و شتاب نگار و برداشتن شتاب ها روی سدها چه به صورت فورس و اعمال نیرو در دستور کار وزارت نیرو همیشه بوده و هست و تا آنجایی که اطلاع دارم روی تعدادی از سازه ها که دارای مشخصه های خاصی چه سدهای بتونی و چه سدهای خاکی آزمایش هایی انجام و اطلاعاتی جمع آوری شده است ولی چون اطلاعات سدها، اطلاعات خاص و محرمانه است، عموما نمی شود این اطلاعات را در دسترس عموم قرار داد.
با توجه به اهمیت سدها و این سازه ها در کشور و آسیب پذیری آنها در مقابل زلزله تصور می رود که انجام آزمایش های ارتعاش اجباری و محیطی بسیار خوب و داشتن یک برنامه کامل مورد نیاز است، تمام سدهای کشور برنامه پدافند دارند اما متاسفانه اطلاعات زیادی در دسترس ما نیست و چقدر خوب می شود که اطلاعاتی که ما جمع آوری کردیم، به اطلاعات پدافند سدهای کشور اضافه شود تا ما یک شناخت بهتری از سدهای کشور داشته باشیم. البته باید توجه داشته باشیم که سدهای کشور عموما اُور دیزاین و بالاتر از شرایط خاص حتی زلزله طراحی می شوند از این رو امیدواریم که در زلزله های آتی در کشور، مگر یک زلزله بسیار نادر و خاص، سدهای کشور باید پاسخگوی ضوابط اولیه طراحی خودشان باشند.





I am now not certain the place you are getting your information, however great topic. I needs to spend a while finding out more or working out more. Thank you for excellent information I was searching for this information for my mission.
Hello to every body, it’s my first pay a quick visit of this webpage; this webpage carries amazing and in fact fine stuff in support of readers.
It’s remarkable to pay a quick visit this web page and reading the views of all colleagues on the topic of this piece of writing, while I am also zealous of getting know-how.
I think this is one of the most significant information for me. And i’m glad reading your article. But want to remark on some general things, The site style is great, the articles is really nice : D. Good job, cheers
It’s not my first time to go to see this web page, i am browsing this site dailly and obtain good data from here daily.
I blog often and I really appreciate your information. The article has really peaked my interest. I am going to book mark your blog and keep checking for new details about once per week. I subscribed to your RSS feed too.
If you are going for most excellent contents like myself, only pay a quick visit this web page everyday since it presents feature contents, thanks
Hmm it appears like your website ate my first comment (it was super long) so I guess I’ll just sum it up what I wrote and say, I’m thoroughly enjoying your blog. I too am an aspiring blog blogger but I’m still new to everything. Do you have any recommendations for first-time blog writers? I’d certainly appreciate it.
Hurrah, that’s what I was exploring for, what a stuff! present here at this weblog, thanks admin of this website.
I do agree with all the concepts you have offered for your post. They’re very convincing and can definitely work. Nonetheless, the posts are too brief for newbies. May you please prolong them a little from next time? Thanks for the post.
Currently it seems like WordPress is the best blogging platform available right now. (from what I’ve read) Is that what you are using on your blog?
It’s fantastic that you are getting ideas from this article as well as from our argument made at this time.
Hello! I could have sworn I’ve been to this blog before but after browsing through some of the post I realized it’s new to me. Anyhow, I’m definitely happy I found it and I’ll be book-marking and checking back often!
I’m gone to say to my little brother, that he should also pay a quick visit this web site on regular basis to get updated from most recent gossip.
Hey there, You have done an excellent job. I will definitely digg it and individually suggest to my friends. I’m confident they’ll be benefited from this site.
Hi, i think that i saw you visited my site so i came to “return the favor”.I’m trying to find things to enhance my site!I suppose its ok to use some of your ideas!!
Hi there, You have performed a great job. I’ll certainly digg it and individually suggest to my friends. I’m sure they will be benefited from this web site.
Hey there, You’ve done an excellent job. I will certainly digg it and in my view suggest to my friends. I’m confident they will be benefited from this website.
My brother suggested I might like this blog. He was entirely right. This post truly made my day. You can not imagine just how much time I had spent for this info! Thanks!
Excellent post. I was checking continuously this weblog and I’m inspired! Very useful info specially the remaining section 🙂 I deal with such info a lot. I was seeking this particular information for a very long time. Thank you and best of luck.
It’s very effortless to find out any matter on web as compared to textbooks, as I found this piece of writing at this web site.
Hello, i think that i saw you visited my website thus i came to “return the favor”.I’m trying to find things to improve my web site!I suppose its ok to use a few of your ideas!!
Hi there, You have done an incredible job. I will definitely digg it and in my view recommend to my friends. I’m sure they’ll be benefited from this web site.
Oh my goodness! Incredible article dude! Thank you so much, However I am going through issues with your RSS. I don’t understand why I cannot subscribe to it. Is there anyone else having the same RSS problems? Anybody who knows the solution can you kindly respond? Thanks!!