آیا تبادل زندانیان، مقدمه از سرگیری گفتگوها بین ایران و آمریکاست؟
اقدامی در مسیر تنشزدایی
علی روغنگران
روز شنبه، در اقدامی که احتمالا نشان دهنده اولین اقدام عملی در مسیر تنشزدایی میان ایران و آمریکا است، دو زندانی با وساطت سوئیس میان دو کشور مبادله شدند. زندانیان دو طرف در شهر زوریخ سوئیس، با حضور دیپلماتهای بلندپایه ایران و آمریکا مبادله شدند. وزارت امور خارجه ایران، در بیانیهای اعلام کرد دکتر مسعود سلیمانی، استاد دانشگاههای ایران، که به مدت بیش از یک سال به اتهام دور زدن تحریمهای آمریکا در این کشور زندانی بود، در یک فرآیند دیپلماتیک با همکاری دولت سوئیس آزاد شد. محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران، شخصا به سوئیس رفت و زندانی ایرانی را در زوریخ تحویل گرفت. از سوی دیگر، کاخ سفید با صدور بیانیهای از آزادی ژیو وانگ، زندانی آمریکایی در ایران، خبر داد و از دولت سوئیس به خاطر وساطت در این زمینه تشکر و قدر دانی کرد. وانگ و سلیمانی در شهر زوریخ مبادله شدند. از جانب آمریکا، برایان هوک، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، وانگ را تحویل گرفت. دولتهای ایران و آمریکا در حالی اقدام به تبادل زندانیان کردند که در دو سال گذشته، روابط به شدت خصمانهای داشتهاند. کاخ سفید با خروج یکجانبه از برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) و اعمال دوباره «قویترین تحریمهای تاریخ» علیه ایران، عملا رویکرد تعاملی دولت باراک اوباما در مقابل ایران را کاملا تغییر داد و موج تازهای از فشارهای سیاسی، اقتصادی و دیپلماتیک را علیه این کشور آغاز کرد که به «کارزار فشار حداکثری» معروف شد. در ادامه همین کارزار، آمریکا از ماه مه 2019، در اقدامی بیسابقه، تمام صادرات نفت ایران را تحریم کرد. از آن زمان تاکنون، تنشها میان دو کشور به شکل تصاعدی در حال اوجگیری بود. کشورهای زیادی میان تهران و واشنگتن میانجیگری کردند، ولی هیچکدام نتوانستند از شدت تنشها میان دو طرف بکاهند. جدای از این، در یک ماه گذشته، روابط ایران و اروپا هم تنشآلود شده است. اروپاییها بدون اینکه کاری جدی برای جبران خسارتهای اقتصادی ایران انجام دهند، از این کشور میخواهند به طور کامل به برجام پایبند باشد و تهدید میکنند که اگر ایران روند توقف اجرای تعهدات برجامی را ادامه دهد، تحریمهای بین المللی سازمان ملل علیه آن بازخواهند گشت. در چنین شرایطی ایران و آمریکا، در اقدامی که ممکن است اروپاییها را غافلگیر کند، دو زندانی را مبادله کردند. پرسشی که هم اکنون مطرح شده این است که آیا تبادل زندانیان، مقدمه از سرگیری گفتگوها درباره سایر موضوعات است یا نه. اهمیت این سوال در این است که در محافل رسانهای و تحلیلی، معمولا تبادل زندانیان میان ایران و آمریکا به عنوان مقدمهای برای آغاز گفتگوهای جدی میان تهران و واشنگتن ارزیابی میشود. فعلا به این زودی نمیتوان به این پرسش پاسخ قاطعی داد. اما تحرکات و اظهارات دو طرف منازعه (ایران و آمریکا) نشان میدهد که از سر گیری گفتگو یا حداقل تنشزدایی میان دو طرف بعید نیست. از جانب آمریکا، ابتدا مایک پمپئو، وزیر خارجه این کشور، که طراح اصلی کارزار فشار حداکثری به شمار میرود، در اقدامی نادر از اقدام «سازنده» دولت ایران در موضوع تبادل زندانیان سخن گفت. رئیس پمپئو، دونالد ترامپ، پا را از این فراتر گذاشته و ضمن تشکر از ایران، امضای توافق با این کشور را هم امکانپذیر دانست. رئیسجمهور آمریکا در توئیتی با اشاره به بازگشت وانگ به آمریکا، نوشت: «از ایران به خاطر مذاکره بسیار منصفانه تشکر میکنم. میبینید، ما میتوانیم با هم توافق امضا کنیم!»
علاوه بر این، یک مقام بلندپایه آمریکایی در گفتگو با خبرنگاران ابراز امیدواری کرده که آزادی وانگ «به موفقیت بیشتر با ایران» منجر شود. این مقام گفته امیدوار است که آزادی وانگ نشانهای از تمایل ایران به بررسی کل رابطهاش با آمریکا باشد. افزون بر این، مقام یادشده، اعلام کرده ترامپ برای دیدار بدون پیش شرط با مقامات ایران آماده است. از سوی دیگر، دولت ایران نیز تحرکاتی انجام داده که ظاهرا از تمایل تهران به تنشزدایی با آمریکا حکایت دارد. علاوه بر آزادی وانگ، که با تصویب شورای عالی امنیت ملی و موافقت نهادهای قضایی و امنیتی ایران صورت گرفت، دولت ایران برای احیای نقش ژاپن در آرام کردن تنشها در منطقه تلاش میکند. سه شنبه هفته گذشته، عباس عراقچی، معاون وزیر امور خارجه، به عنوان فرستاده ویژه رئیس جمهور ایران، به ژاپن رفت و به نخست وزیر این کشور اطلاع داد که حسن روحانی مایل است در روزهای آینده به ژاپن سفر کند. روزنامه ژاپن تایمز در گزارشی اختصاصی به نقل از منابع دیپلماتیک اعلام کرد آمریکا با سفر روحانی به ژاپن موافقت کرده و از این کشور خواسته است که نتایج این سفر را به اطلاع واشنگتن برساند. امری که گمانه مرتبط بودن سفر روحانی با وساطت ژاپن میان ایران و آمریکا را تقویت میکند. این سفر در واقع در ادامه تحرکات دیپلماتیک توکیو برای آرام کردن تنشها میان تهران و واشنگتن صورت میگیرد. شینزو آبه، در ژوئن گذشته، با هدف انتقال پیام دونالد ترامپ به سران ایران، به تهران سفر کرد، اما مقامات ایران از پذیرش این پیام امتناع کردند. در نتیجه، وساطت وی به جایی نرسید. اکنون، با تبادل زندانیان میان ایران و آمریکا، به نظر میرسد وساطت ژاپن جان تازهای گرفت. اما همه این تحولات تا چه اندازه امکان موفقیت دارد؟ واضح است که تحرکات دیپلماتیک میان ایران و آمریکا بار دیگر شدت گرفته، ولی هنوز در مرحله مقدماتی است. در حال حاضر به سختی میتوان چشم انداز دقیق و واضحی از آینده تحولات ترسیم کرد. چون از یک طرف، ایران به تدریج به تعامل روی میآورد و ظاهرا تصمیمگیران ایران بر این امر اجماع کردهاند. ولی از طرف دیگر، در آمریکا اجماعی بر سر تعامل با ایران دیده نمیشود. ترامپ صریحا به گفتگو و امضای توافق با ایران متمایل شده، ولی ظاهرا پمپئو هنوز تردید دارد. هرچند که با ادبیاتی حسابشده، از «سازنده بودن دولت ایران در این موضوع (تبادل زندانیان)» ابراز خرسندی کرده است. مقامات آمریکا سعی کردهاند تبادل زندانیان را کم اهمیت نشان دهند. از دیدگاه آنها، آمریکا در این تبادل هزینه کمی پرداخت کرد، چون قرار بود دکتر سلیمانی یک ماه دیگر آزاد شود. یک مقام آمریکایی به نیویورک تایمز گفت: وقتی چند هفته پیش پمپئو متوجه شد که سلیمانی قرار است طبق روال قضایی به زودی آزاد شود، به این فکر افتاد که آمریکا از آزادی او، «چیزی به دست آورد.» گذشته از این، یک مقام بلندپایه آمریکایی هم در واکنش به آزادی وانگ به رسانهها گفته کارزار فشار حداکثری کاخ سفید علیه ایران بسیار موثر بوده و به همین دلیل وانگ آزاد شد. چنین دیدگاهی میتواند حاکی از عدم جدیت دولت آمریکا در پیگیری راه حلهای دیپلماتیک با ایران باشد. با این حال باید دانست که اختلاف نظر درباره ایران در دولت آمریکا چیز جدیدی نیست. همواره برخی مقامات با تعامل با ایران مخالفت میکنند. اما تصمیم گیر نهایی ترامپ است. چنانچه ژاپن به دونالد ترامپ اطلاع دهد که ایران به تعامل و گفتگو متمایل شده است، عناصر مخالف در دولت وی ممکن است در نهایت مجبور شوند که با تعامل با ایران کنار بیایند. به هر حال، ترامپ نشان داده که هیچ مخالفتی از مقامات دولتش را برنمیتابد و تا به حال، کسانی که با تصمیمات او مخالفت کردهاند شغل خود را از دست دادهاند. از همین رو، احتمال موفقیت تحولات جدید فیمابین ایران و آمریکا این بار بیشتر است. خصوصا که ترامپ در آستانه انتخابات ریاستجمهوری آمریکا به یک دستاورد خارجی نیاز مبرمی دارد. با این حال، برای فهمیدن نتایج نهایی، باید منتظر سفر روحانی به ژاپن در روزهای آینده ماند.
Hi, I think your blog might be having browser compatibility issues. When I look at your website in Opera, it looks fine but when opening in Internet Explorer, it has some overlapping. I just wanted to give you a quick heads up! Other then that, excellent blog!
We are a bunch of volunteers and starting a brand new scheme in our community. Your web site offered us with helpful info to work on. You have done a formidable activity and our whole community might be thankful to you.
What’s up all, here every person is sharing such know-how, thus it’s nice to read this webpage, and I used to go to see this webpage every day.
Howdy! This is kind of off topic but I need some help from an established blog. Is it difficult to set up your own blog? I’m not very techincal but I can figure things out pretty fast. I’m thinking about setting up my own but I’m not sure where to begin. Do you have any tips or suggestions? Thank you
It’s really a cool and useful piece of info. I’m glad that you shared this useful information with us. Please stay us informed like this. Thank you for sharing.
Why people still use to read news papers when in this technological globe all is existing on net?
Thanks a lot for sharing this with all of us you really recognise what you’re speaking about! Bookmarked. Kindly additionally discuss with my website =). We can have a hyperlink alternate arrangement between us
Hello There. I found your blog using msn. This is a really well written article. I’ll make sure to bookmark it and return to read more of your useful info. Thanks for the post. I will certainly comeback.
Have you ever considered writing an ebook or guest authoring on other websites? I have a blog centered on the same information you discuss and would love to have you share some stories/information. I know my viewers would appreciate your work. If you’re even remotely interested, feel free to send me an e-mail.
Excellent post. I was checking constantly this blog and I am impressed! Very helpful information specially the last part 🙂 I care for such information much. I was seeking this certain information for a long time. Thank you and good luck.
It’s an amazing piece of writing in favor of all the web viewers; they will take advantage from it I am sure.
Great blog right here! Also your site so much up very fast! What host are you using? Can I get your affiliate hyperlink for your host? I want my website loaded up as quickly as yours lol
At this time it looks like WordPress is the top blogging platform out there right now. (from what I’ve read) Is that what you’re using on your blog?
I don’t even know how I ended up here, but I thought this post was good. I don’t know who you are but definitely you’re going to a famous blogger if you are not already 😉 Cheers!
This site definitely has all the information I wanted concerning this subject and didn’t know who to ask.
Hi there, You’ve performed an excellent job. I’ll definitely digg it and in my view recommend to my friends. I’m sure they’ll be benefited from this website.
Undeniably believe that which you stated. Your favorite reason appeared to be on the web the simplest thing to be aware of. I say to you, I definitely get annoyed while people think about worries that they just do not know about. You managed to hit the nail upon the top and defined out the whole thing without having side-effects , people can take a signal. Will probably be back to get more. Thanks
Hey there, You’ve performed an excellent job. I’ll definitely digg it and personally recommend to my friends. I’m confident they’ll be benefited from this site.
Hey there, You have done an incredible job. I’ll certainly digg it and in my view recommend to my friends. I am sure they will be benefited from this web site.
Hi! I know this is kinda off topic nevertheless I’d figured I’d ask. Would you be interested in exchanging links or maybe guest authoring a blog post or vice-versa? My blog goes over a lot of the same topics as yours and I think we could greatly benefit from each other. If you happen to be interested feel free to shoot me an email. I look forward to hearing from you! Great blog by the way!
Hello, I wish for to subscribe for this website to get hottest updates, so where can i do it please assist.
We’re a group of volunteers and opening a new scheme in our community. Your site provided us with valuable info to work on. You’ve done an impressive job and our whole community will be grateful to you.
Ahaa, its good conversation on the topic of this piece of writing at this place at this website, I have read all that, so now me also commenting at this place.
Aw, this was an exceptionally good post. Taking the time and actual effort to make a top notch article… but what can I say… I procrastinate a whole lot and never manage to get anything done.
Aw, this was an extremely nice post. Spending some time and actual effort to make a really good article… but what can I say… I put things off a whole lot and never manage to get nearly anything done.
Currently it sounds like WordPress is the top blogging platform available right now. (from what I’ve read) Is that what you are using on your blog?
I am regular visitor, how are you everybody? This piece of writing posted at this website is in fact nice.