لزوم کانالیزه کردن سیاست خارجی

/252 دیدگاه /در , /توسط

عبارت معروفی در علم سیاست وجود دارد که به نظر می رسد در کشور ما به آن چندان توجه نمی شود. “سیاست خارجی ادامه سیاست داخلی است”. با یک استدلال عقلی هم این گزاره درست به نظر می رسد. این روزها که ایران با خروج آمریکا از برجام مواجه شده، بازتاب های سیاست داخلی بر سیاست خارجی بیشتر نمایان است.

مروری بر موضع گیری ها و رفتارهای کشورهای اروپایی، روسیه و چین پس از اعلام خروج آمریکا از برجام آن قدر قابل تامل و درس آموز است که بتوان چند جلد کتاب تاریخ روابط خارجی ایران در باره آن نوشت. اگرچه هر یک از این بازیگران به فراخور موقعیت اقتصادی و بین المللی خود حرف هایی در باره برجام و بازگشت تحریم ها می زنند، اما مخرج مشترک همه واکنش ها شبیه یک عبارت ریاضی در جبر ناشی از واقعیت آنارشیک نظام بین الملل است. نظامی که اگرچه تلخ و به دور از ایده آل گرایی های بشری است، اما وجود دارد. در چنین ساختاری هیچ فریادرس یا ناظری برای اجرای عدالت وجود ندارد و دولت ها به ناچار می پذیرند برای بقاء باید به افزایش قدرت از روش های نظامی، اقتصادی و یا اتحاد و ائتلاف با قدرت های قوی تر روی آورند. اکنون بعد از فشارهای آمریکا برای تحریم ایران، شاهد رفتارهای تازه ای از سوی بازیگران  هستیم. هر یک از دولت هایی که با ایران روابط سیاسی و اقتصادی دارند، در حال بازنگری و بهره مندی از شرایط تازه هستند.

روسیه، هشدار برای خروج از برجام اما استقبال از تحریم

بازیگری که تاریخی از روابط خارجی رمزآلود با همسایگان، به خصوص ایران دارد و حداقل اینکه خود روس ها ترجیح می دهند در روابط با دیگران همه حرف ها را نگویند. رفتارشناسی روس ها از جهت تاریخی و شرایط سیاست داخلی آنان تا حدی قابل درک است. از این جهت مواضع روسیه پس از خروج ترامپ از برجام دو پهلو بوده است. شناخت سیاست خارجی روسیه و جایگاه آمریکا در راهبردهای مسکو هم می تواند مواضع مبهم روسیه در چالش های خاورمیانه را تبیین کند. از این گذشته، روسیه در عین مواجهه با مشکلات اقتصادی ساختاری باید با  تحریم های آمریکا و اتحادیه اروپا هم مقابله کند. از این جهت بیشتر کارشناسان آگاه به سیاست روسیه، ایران را یک کارت بازی ارزشمند برای روسیه در برابر آمریکا می دانند. اگرچه “کارت بازی” تا حدی ساده سازی مسئله است، اما رفتارشناسی مسکو از آغاز اتهام زنی های هسته ای به ایران، نشان دهنده الگوی “بهره‌گیری از وضع موجود” است. ضمن اینکه تحریم نفت ایران منجر به فروش بیشتر نفت روسیه و حتی خرید پایاپای نفت ایران در برابر صادرات کالاهای روسی است که در این شرایط دندان گیر به نظر می رسد.

ترکیه، علاقمند به روابط گرم در عین حال رضایت ضمنی از تحریم

همسایه ای که بیشترین مبادلات اقتصادی را با ایران دارد. شاید خود ترک ها هم نتوانند پنهان کنند که در چند دهه گذشته، تحریم ایران به سود آنان بوده است. از این جهت با وجود روابط سیاسی نسبتا گرم، اما آن گونه که از  بازتاب اخبار ایران در رسانه های ترکیه دیده می شود، ترک ها به ایرانی با گردشگران میلیونی مسافر ترکیه و واردات فراوان، اما با موقعیتی تضعیف شده علاقه بیشتری دارند. در دهه های گذشته انزوای ایران در منطقه باعث شد تا علاوه بر افزایش واردات ایران از ترکیه، خطوط انتقال انرژی کشورهای منطقه به خصوص آسیای مرکزی و قفقاز هم از خاک ترکیه عبور کند و کشوری که منابع انرژی ندارد، به “هاب ترانزیت انرژی” منطقه به سوی اروپا تبدیل شود. امتیازی که اگر تحریم ها نبودند، به ایران می رسید. ضمن اینکه اقتصاد ترکیه گرچه در حال توسعه و صادرات رو به افزایش است، اما به دلیل اتکا به درآمدهایی چون گردشگری، کشاورزی و صنایع کوچک، فاقد شرکت های بین المللی بزرگ است و به همین دلیل تحریم های آمریکا اثر چندانی بر آن ندارند. از این جهت ترکیه تا حدی از امتیاز مصونیت از تحریم های ثانویه نیز برخوردار است و این اشتیاق ترک ها به بهره برداری از شرایط تحریم در ایران را بیشتر می کند.

اروپا، اولویت پرستیژ اتحادیه اروپایی بر مبادلات اقتصادی

اساسا اروپایی ها در این سال های مذاکرات منجر به برجام، بیش از آن که نگاه اقتصادی به ایران داشته باشند، به دنبال افزایش پرستیژ “اتحادیه اروپا” بودند تا در برابر آمریکا، چین و روسیه نظم جدیدی از آن چه اروپا در حد جایگاه تاریخی خود انتظار دارد، را بیافرینند. نگرانی های امنیتی اروپا را هم به دلیل مجاورت با خاورمیانه باید لحاظ کرد. اما واقعیت این است که قطع روابط اقتصادی شرکت های اروپایی با ایران به دلیل اندک بودن درصد مبادلات با ایران نسبت به آمریکا، چندان اشتغال ذهنی برای رهبران اروپا ندارد. این رویکرد را حتی در موضع گیری های اخیر رهبران کشورهای مهم اروپا از جمله آلمان و فرانسه هم شاهدیم که صراحتا اعلام کردند ماندن شرکت های اروپایی در ایران به خودشان مربوط است. اما ازسوی دیگر مجاب کردن اروپا از سوی ترامپ برای پیوستن به تحریم های ایران، اهمیتی بیش از روسیه و چین دارد. به همین دلیل دولت روحانی در ایران تمرکز بیشتری بر مذاکرات با اروپا برای جلوگیری از تحریم ها دارد و اتفاقا همین موضوع دلیل برخی مخالفت ها و حتی اتهام زنی ها به سیاست خارجی دولت شده است.

چین، تعیین روابط با قواعد بازار

کشوری که هم دغدغه های بزرگ داخلی دارد و هم باید دائما برای سابوتاژهای مداخله گرانه آمریکا در کشور پرجمعیت خود آماده باشد تا جایی که حتی هنوز تندروهای آمریکایی پی گیر تعداد دانشجویان کشته شده در میدان “تیان آن من” هستند. اما چین نگاه بلند مدتی به مسائل بین المللی دارد و در این میان طی چهار دهه چالش آمریکا و ایران، بدون ورود به این منازعه، با آگاهی از شرایط  به مهمترین شریک اقتصادی ایران تبدیل شده است. سیاست خارجی چین بر خلاف روس ها نکات پنهان زیادی ندارد و رهبران این کشور صریحا اقرار می کنند از مسیر توسعه اقتصادی به سوی یافتن جایگاه بین المللی خود در حرکت هستند، اگرچه زمانبندی مشخصی ندارند. از این جهت، چه ایران و چه دیگران، فقط شریک اقتصادی هستند که روابط فیمابین را “قواعد بازار” تعیین می کند. حتی روابط پکن با واشنگتن هم این روزها به خاطر قواعد بازار و نه سیاست، به جنگ تجاری منجر شده و بنابر این چنانچه کشوری از چینی ها در روابط انتظاری بیشتر از قواعد بازار داشته باشد، تصوری باطل است.

عربستان، غول و چراغ جادو

به نظر می رسد پس از خروج ترامپ از برجام، ادبیات ضدایرانی رسانه های عربستانی و موضع گیری های افراطی خاندان سلطنتی تا حدی فروکش کرده که به دلایل مختلف قابل درک است. اکنون سعودی ها نگرانی زیادی از سوی ایران ندارند، چون فکر می کنند غول را از چراغ جادو بیرون کشیده، سراغ ایران روانه کرده و تا مدتی خیال آسوده دارند. ضمن اینکه سعودی ها با تجربه های تلخی که از چند جنگ در خلیج فارس دارند، تحت فشار گذاشتن ایران از سوی واشنگتن را ترجیح می دهند و نمی خواهند خود را درگیر یک نزاع مستقیم خطرناک با تهران کنند. اما همچنان دورادور با پشتکار زیاد به آمریکا در ادامه سیاست های ضد ایرانی به خصوص با افزایش تولید نفت کمک می کنند.

رژیم صهیونیستی، جنایتکاری پنهان در پس ایران هراسی

شاید بشود تل آویو را شاه مار سیاست های افراطی علیه ایران در منطقه توصیف کرد. صهیونیست ها از همان اولین جلسات مذاکرات منجر به برجام، با عزمی جزم در پی ناکام گذاشتن مذاکرات هسته ای و بازگشت تحریم ها به ایران بودند. با اطمینان می توان گفت که هدف آنها نه بیرون کردن ایران از سوریه، که فروپاشی و تجزیه ایران است. اما رژیم صهیونیستی یک سیاست ساده برای بسیج جهان علیه ایران دارد که در این سال ها هشدارها در این باره در داخل ایران نادیده گرفته شده اند، “ایران هراسی”، کالایی که طی چند دهه گذشته به دلایل مختلف، از جمله اشتباهات در سیاست خارجی، خریدارانی در جهان پیدا کرده است. اسرائیل با ایران هراسی و مظلوم نمایی توانسته افکار عمومی را فریب دهد، با اعراب علیه ایران ائتلاف کند، جنایات بی نظیر خود علیه فلسطینی ها را به حاشیه براند. اما هنوز معلوم نیست ما چه باطل السحری برای القائات موذیانه نتانیاهو داریم.

ایران، ضرورت کانالیزه کردن سیاست خارجی در برابر صداهای ناکوک

حال در چنین فضایی از تکثر اهداف و راهبردهای بازیگران، ما چه استراتژی جامع و مانعی داریم؟ با مرور مجدد سیاست بازیگران اصلی و پرهیز از زدن برچسب های کلیشه ای به بازیگران، می توان دید ایران نیازمند تدوین یک سیاست خارجی چند وجهی است و صرفا تمرکز بر راهکارهایی برای فروش نفت و باز گذاشتن باریکه ای برای مبادلات بانکی تمسک به راهکاری حداقلی است که پاسخگو نیست. هدف سیاست خارجی نباید مقابله با تحریم ها باشد، بلکه ایجاد ساز و کار جدیدی که امکان تحریم وجود نداشته باشد. در غیر این صورت مقابله با تحریم  مشابه آنچه از سال های گذشته در دستور کار قرار داشته، به سیاستی نشاندار و تقریبا بی اثر تبدیل شده است.

عموما سیاست خارجی ایران در سال های اخیر واکنش گرا بوده است. واکنش گرایی به این معنی که برنامه مدون و زمانبندی شده برای سیاست خارجی وجود ندارد و اقدامات در مواجهه با آنچه از بیرون رخ می دهند، صورت می گیرد. اگرچه مفروضاتی تحت عنوان سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بر اساس اصول قانون اساسی و مواضع ایران در منطقه وجود دارند، اما این ها به دلایل مختلف از همگرایی کارکردی برخوردار نیستند و به همین دلیل مبنای اقدامات دیپلماتیک و برنامه ریزی های میان مدت و درازمدت قرار نمی گیرند.

چند دلیل می توان به عنوان آسیب شناسی وضعیت موجود برشمرد. نخست تعدد مراکز تصمیم گیری در سیاست خارجی که باعث شده تدوین یک سیاست همگرا و منسجم کاربردی را با موانعی روبه‌رو کند. در حالی که یک سیاست خارجی اقتدارگرا بیش از آن که ناشی از موضع گیری های تند و تیز و ژورنالیستی باشد، نیازمند یک کنسرت از مطالبات ملی متناسب با ظرفیت های ژئوپلتیک است که بتواند با توجه به مناسبات نظام بین الملل، دیگر بازیگران را مجاب کند. دیگر، نبود توافق داخلی بر اولویت های سیاست خارجی است. بسیاری از کشورهای در حال توسعه اولویت های سیاست خارجی خود را بر اساس محور قرار دادن اقتصاد و امنیت ملی مبتنی بر افزایش قدرت اقتصادی تنظیم می کنند اما در این حوزه نیز وضعیت ایران با تناقضاتی روبه‌روست. به دنبال توسعه اقتصادی هستیم، اما برای ایجاد زیرساخت های لازم از جمله جذب سرمایه گذاری، توازن فناوری و تبادل با اقتصادهای بزرگ و توسعه زیرساخت های تجارت خارجی، همگام شدن با استانداردهای نوین بانکی بین المللی و سایر ساز وکارهای جذب در اقتصاد جهانی مشکل داریم.

همچنین نبود استراتژی مدون و هماهنگ در سیاست خارجی می تواند باعث تولید مفاهیم کاذب شود که بیگانگان را دچار سو تفاهم سازد. مثلا القای این ذهنیت به روس ها یا چینی ها که ایران در دور جدید تحریم ها به رویکرد “نگاه به شرق” روی آورده، برای منافع ملی ایران مهلک است چون مسکو و پکن هم مثل سایرین دنبال کسب حداکثر منافع هستند. این دو رقبای آمریکا در جهان هستند و علاوه بر منافع اقتصادی از ایران، درصدد استفاده از کارت بازی تهران در معادلات بین المللی با آمریکا برخواهند آمد. پرهیز از ایجاد چنین ذهنیتی، نیازمند همگرایی در سیاست خارجی است. هرگونه اشاره یا نشانه ناهمخوان در داخل به تضعیف مواضع ایران و ترغیب بازیگران برای سو استفاده از وضعیت پیش آمده خواهد بود. اساسا مطرح کردن مفاهیمی مثل نگاه به شرق ریشه در ذهنیت دوران جنگ سرد دارد که در نظام بین الملل منسوخ شده و از سوی دیگر متهم ساختن دولت به گرایش به اروپا از سوی جریان منتقد گل به خودی است.

کانالیزه کردن سیاست خارجی از طریق راهکارهای مدون و استراتژیک می تواند از تعددگرایی تصمیم سازی و صداهای ناکوک که بیش از آنکه به منافع ملی خدمت کنند، آسیب می زنند، جلوگیری  کند. این مهمترین، اولویت دارترین، موثرترین و در عین حال سخت ترین بخش سیاست خارجی برای جلوگیری از تحریم است. به عبارت دیگر با چنین ساز و کاری ایران سیاست خارجی واکنشی به دیپلماسی کنشگر تبدیل می‌شود که با ابتکار عمل و متناسب با منافع ملی است.

انتهای خبر/علی روغنگران

image_print
252 پاسخ
  39. avto-815
    avto-815 گفته:

    Надёжный заказ авто заказать авто из китая с аукционов: качественные автомобили, проверенные продавцы, полная сопровождение сделки. Подбор, доставка, оформление — всё под ключ. Экономия до 30% по сравнению с покупкой в РФ.

    پاسخ
  48. prp-ginekologiya-503
    prp-ginekologiya-503 گفته:

    Курс по плазмолифтингу https://prp-ginekologiya.ru в гинекологии: PRP-терапия, протоколы, показания и техника введения. Обучение для гинекологов с выдачей сертификата. Эффективный метод в эстетической и восстановительной медицине.

    پاسخ
  66. igs118-232
    igs118-232 گفته:

    Институт государственной службы https://igs118.ru обучение для тех, кто хочет управлять, реформировать, развивать. Подготовка кадров для госуправления, муниципалитетов, законодательных и исполнительных органов.

    پاسخ
  70. academyds-50
    academyds-50 گفته:

    «Дела семейные» https://academyds.ru онлайн-академия для родителей, супругов и всех, кто хочет разобраться в семейных вопросах. Психология, право, коммуникации, конфликты, воспитание — просто о важном для жизни.

    پاسخ
  72. edu-academiauh-144
    edu-academiauh-144 گفته:

    «Академия учителя» https://edu-academiauh.ru онлайн-портал для педагогов всех уровней. Методические разработки, сценарии уроков, цифровые ресурсы и курсы. Поддержка в обучении, аттестации и ежедневной работе в школе.

    پاسخ
  73. natyazhnoy-potolok-710
    natyazhnoy-potolok-710 گفته:

    Оригинальный потолок натяжной потолок со световыми линиями цена со световыми линиями под заказ. Разработка дизайна, установка профиля, выбор цветовой температуры. Идеально для квартир, офисов, студий. Стильно, практично и с гарантией.

    پاسخ
  76. chisty-list-22
    chisty-list-22 گفته:

    Мы предлагаем генеральная уборка в Москве и области, обеспечивая высокое качество, внимание к деталям и индивидуальный подход. Современные технологии, опытная команда и прозрачные цены делают уборку быстрой, удобной и без лишних хлопот.

    پاسخ
  79. uensdey-272
    uensdey-272 گفته:

    Сериал «Уэнсдей» https://uensdey.com мрачная и захватывающая история о дочери Гомеса и Мортиши Аддамс. Учёба в Академии Невермор, раскрытие тайн и мистика в лучших традициях Тима Бёртона. Смотреть онлайн в хорошем качестве.

    پاسخ
  85. Brettsirty
    Brettsirty گفته:

    Оконный профиль https://okonny-profil.ru купить с гарантией качества и надежности. Предлагаем разные системы и размеры, помощь в подборе и доставке. Доступные цены, акции и скидки.

    پاسخ
  90. gorsvet21-279
    gorsvet21-279 گفته:

    АО «ГОРСВЕТ» в Чебоксарах https://gorsvet21.ru профессиональное обслуживание объектов наружного освещения. Выполняем ремонт и модернизацию светотехнического оборудования, обеспечивая комфорт и безопасность горожан.

    پاسخ
  91. laikzaim-196
    laikzaim-196 گفته:

    Онлайн-сервис лайк займ вход займ на карту или счет за несколько минут. Минимум документов, мгновенное одобрение, круглосуточная поддержка. Деньги в любое время суток на любые нужды.

    پاسخ
  96. Jesusdeess
    Jesusdeess گفته:

    Строительный сайт https://vitamax.dp.ua с полезными материалами о ремонте, дизайне и современных технологиях. Обзоры стройматериалов, инструкции по монтажу, проекты домов и советы экспертов.

    پاسخ
  123. CodingAllstars
    CodingAllstars گفته:

    Nevertheless, it’s all carried out with tongues rooted solidly in cheeks, and everybody has got nothing but absolutely love for their friendly neighborhood scapegoat. In reality, he is not merely a pushover. He is simply that extraordinary breed of person solid enough to take all that good natured ribbing for what it really is.

    پاسخ
  130. 68gamebai
    68gamebai گفته:

    I just couldn’t leave your website before suggesting that I really enjoyed the usual information an individual supply on your visitors? Is gonna be back often in order to investigate cross-check new posts

    پاسخ
  133. Online Casino
    Online Casino گفته:

    Τα online καζίνο αποτελούν σήμερα μια από τις πιο δημοφιλείς μορφές ψυχαγωγίας στην Ελλάδα. Η αγάπη των Ελλήνων παικτών για αυτή τη μορφή διασκέδασης μεγαλώνει συνεχώς, και μαζί με αυτή την αύξηση, πολλαπλασιάζονται και οι επιλογές σε διαδικτυακά καζίνο. Αν θέλεις να βρεις τα καλύτερα και πιο ασφαλή καζίνο για να παίξεις, είναι σημαντικό να ξέρεις πώς να ξεχωρίζεις τις αξιόπιστες πλατφόρμες από τις υπόλοιπες. Στο παρακάτω άρθρο θα βρεις χρήσιμες πληροφορίες και συμβουλές για να κάνεις την καλύτερη επιλογή και να απολαύσεις το παιχνίδι με ασφάλεια και διασκέδαση.

    پاسخ
  136. casino con bizum
    casino con bizum گفته:

    I wanted to check up and let you know how, a great deal I cherished discovering your blog today. I might consider it an honor to work at my office and be able to utilize the tips provided on your blog and also be a part of visitors’ reviews like this. Should a position associated with guest writer become on offer at your end, make sure you let me know.

    پاسخ
  139. kèo nhà cái
    kèo nhà cái گفته:

    Hey! awesome blog! I happen to be a daily visitor to your site (somewhat more like addict 😛 ) of this website. Just wanted to say I appreciate your blogs and am looking forward for more!

    پاسخ
  154. read TraceLoans
    read TraceLoans گفته:

    fantastic post, very informative. I wonder why more of the ther experts in the field do not break it down like this. You should continue your writing. I am confident, you have a great readers’ base already!

    پاسخ
  158. ittechbasics iptv
    ittechbasics iptv گفته:

    Took me time to read all the comments, but I really enjoyed the article. It proved to be Very helpful to me and I am sure to all the commenters here It’s always nice when you can not only be informed, but also entertained I’m sure you had fun writing this article.

    پاسخ
  168. find answers at 5StarsStocks
    find answers at 5StarsStocks گفته:

    Easily, the post is really the greatest on this laudable topic. I concur with your conclusions and will thirstily look forward to your future updates. Saying thank will not just be sufficient, for the wonderful c lucidity in your writing. I will instantly grab your rss feed to stay privy of any updates. Solid work and much success in your business enterprise!

    پاسخ
  174. Hometogel
    Hometogel گفته:

    I simply could not leave your site before suggesting that I actually enjoyed the usual info a person supply in your visitors? Is going to be back often to inspect new posts

    پاسخ
  177. oppatoto
    oppatoto گفته:

    I have been curious about these trends, and you have really helped me. I have just told a few of my friends about this on FaceBook and they love your content just as much as I do.

    پاسخ
  180. افضل مستوصف في زراعة الاسنان
    افضل مستوصف في زراعة الاسنان گفته:

    However, it is virtually all done with tongues rooted solidly in cheeks, and everyone has absolutely nothing but absolutely love for his or her friendly neighborhood scapegoat. The truth is, he is not just a pushover. He is basically that special variety of person strong enough to take all of that good natured ribbing for exactly what it is.

    پاسخ
  182. Choáng TV
    Choáng TV گفته:

    I dont think I’ve read anything like this before. So good to find somebody with some original thoughts on this subject. cheers for starting this up. This blog is something that is needed on the web, someone with a little originality.

    پاسخ
  186. https://crypto30x.com
    https://crypto30x.com گفته:

    My coder is trying to convince me to move to .net from PHP. I have always disliked the idea because of the expenses. But he’s tryiong none the less. I’ve been using WordPress on numerous websites for about a year and am nervous about switching to another platform. I have heard great things about blogengine.net. Is there a way I can import all my wordpress posts into it? Any help would be really appreciated!

    پاسخ
  187. free nude chat
    free nude chat گفته:

    Thank you a lot for sharing this with all folks you actually recognize what you’re speaking about! Bookmarked. Please additionally visit my site =). We can have a hyperlink trade contract among us!

    پاسخ
  190. crypto30x
    crypto30x گفته:

    Greetings! This is my first visit to your blog! We are a collection of volunteers and starting a new initiative in a community in the same niche. Your blog provided us beneficial information. You have done a wonderful job!

    پاسخ
  192. 5StarsStocks
    5StarsStocks گفته:

    Can I just say what a relief to seek out someone who actually knows what theyre speaking about on the internet. You positively know find out how to bring a problem to mild and make it important. Extra individuals have to read this and perceive this side of the story. I cant believe youre not more in style because you positively have the gift.

    پاسخ
  201. SODO
    SODO گفته:

    Your idea is outstanding; the issue is something that not enough persons are speaking intelligently about. I’m very happy that I stumbled throughout this in my seek for one thing regarding this.

    پاسخ
  204. TK88
    TK88 گفته:

    have already been reading ur blog for a couple of days. really enjoy what you posted. btw i will be doing a report about this topic. do you happen to know any great websites or forums that I can find out more? thanks a lot.

    پاسخ
  205. GO88
    GO88 گفته:

    Spot on with this write-up, I truly believe this website requirements a lot much more consideration. I’ll probably be once more to read much much more, thanks for that info.

    پاسخ
  211. Meilleur casino en ligne fiable français
    Meilleur casino en ligne fiable français گفته:

    Fort de l’essor croissant des sites de casino en France, vous recherchez certainement le meilleur casino en ligne sécurisé et offrant des retraits rapides. Consciente de cela, notre équipe a pris le soin d’évaluer plusieurs casinos pour ne retenir que les meilleurs pour 2025, comme Unibet, Betclic ou Winamax. Nous avons analysé chaque casino en ligne en France selon les critères suivants : licence, sécurité, paiement, offres de bonus et jeux. Découvrez nos meilleures recommandations dans ce guide.

    پاسخ
  213. here
    here گفته:

    Abnormal this put up is totaly unrelated to what I was searching google for, but it surely used to be listed at the first page. I suppose your doing one thing proper if Google likes you adequate to place you at the first page of a non similar search.

    پاسخ
  215. Gomyfinance
    Gomyfinance گفته:

    Thanks for another great post. Where else may anybody get that type of info in such an ideal way of writing? I have a presentation next week, and I’m at the search for such information.

    پاسخ
  219. Goal123
    Goal123 گفته:

    However, it is virtually all done with tongues rooted solidly in cheeks, and everyone has absolutely nothing but absolutely love for his or her friendly neighborhood scapegoat. The truth is, he is not just a pushover. He is basically that special variety of person strong enough to take all of that good natured ribbing for exactly what it is.

    پاسخ
  249. pure cbd oil
    pure cbd oil گفته:

    I was suggested this website by my cousin. I am not sure whether this post is written by him as no one else know such detailed about my difficulty. You are wonderful! Thanks!

    پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *