cdi

طرح «حذف زندان بالای 5 سکه» و تبعات آن؛

دستاورد جدید مجلس يازدهم!

الهام مرادی

یک جلد کلام الله مجید، آینه و شمعدان و شاخه نبات نمادهای فرخنده و مبارک برای شروع زندگی مشترک هستند و در کنار آن‌ها تعدادی سکه طلا هم به عنوان مهریه در نظر گرفته می‌شود؛ سکه‌های طلایی که اکنون قصه پر غصه‌ای دارند و تبدیل به بلای جان زن و شوهرها شده است.

عقد ازدواج به عنوان یک قرارداد حق و حقوق و تکالیف بسیاری را متوجه زن و مرد می‌کند. در این میان مهریه یکی از ابزارهایی‌ست که در صورت به هم خوردن زندگی مشترک، می‌تواند دست زن را برای ادامه گذران زندگی بگیرد. اما گویا این روزها با قوانین جدیدی که تدوین می‌شود و بخشنامه جدید قوه قضائیه رسیدن به آن بسیار مشکل شده است. به نحوی که حتی ممکن است زنان عطایش را به لقایش ببخشند و از خیر مهریه خود بگذرند تا اینکه درگیر راهروهای دادگاه شوند و برای دریافت حق خود به سختی بیفتند.

 

ولی‌مراد: اگر میزان مهریه زن بالا باشد تمام این سهم‌ها منتفی می‌شود و اگر زن هزینه خارج از نفقه از مرد دریافت کرده باشد مثل هزینه تحصیل باعث می‌شود باز هم این سهم کاهش پیدا کند. بنابراین تمام آورده‌های زن در زندگی با مرد مشترک می‌شود و زن صاحب سهم خواهد شد که اگر این اتفاق رخ دهد مثلا مرد نمی‌تواند سرخود خانه را به فروش برساند چون زن هم سهم دارد و باید اجازه دهد

 

به گزارش روزنامه «صبح امروز» چندین ماه اخیر بحث سر مهریه بسیار زیاد بود. از تجمع مردان در مقابل مجلس شورای اسلامی و درخواست حذف زندان از بدهکاران مهریه گرفته تا اظهارنظرهای متفاوت توسط نمایندگان که هر روز یک حرف جدید می‌زنند و گمان می‌رود این اظهارنظرها بیشتر به نفع مردان است تا زنان. درصورتی که از نظر شرعی و قانونی مهریه حق زن است و وقتی مردی قرارداد آن را امضا می‌کند باید پای آن بایستد و اگر اتفاقی جز این رخ دهد برخلاف قانون و مقررات تدوین شده است.

در این وانفسا که بحث سر حذف زندانیان مهریه بود، خبری از بهارستانی‌ها رسید مبنی براینکه قرار است مهریه بالای 5 سکه زندان نداشته باشد.

طرح جدید مجلس؛ مهریه بالای «۵ سکه» زندان ندارد

حسن نوروزی، سخنگوی کمیسیون قضایی مجلس شورای اسلامی چند روز گذشته در گفت‌وگو با یکی از رسانه‌ها گفت: «اعضای کمیسیون قضائی معتقد هستند که زندان جای بزهکار است نه بدهکار از این رو بدهکار مهریه اگر توان پرداخت آن را ندارد نباید روانه زندان شود؛ چرا که بدهکاران مهریه به جای زندان باید آزاد باشند تا بتوانند کار کند و مهریه خود را پرداخت کنند».

نوروزی با اشاره به مصوبه مجلس قبل درباره مهریه، تشریح کرد: «در مجلس گذشته قانونی در رابطه با مهریه مصوب شد که بالای ۱۱۰ سکه مهریه زندان نخواهد داشت، اما با توجه به افزایش قیمت سکه کمیسیون قضایی مجلس یازدهم طرحی مدنظر دارد که مهریه بیش از پنج سکه زندان نداشته باشد. در چند سال گذشته قیمت سکه متعادل و معقول بود، اما اکنون این قیمت به بالای ۱۰ میلیون تومان رسیده است و افراد بدهکار مهریه نمی‌توانند این مبلغ گزاف را پرداخت کنند».

این نماینده مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه «رسیدگی به این طرح در کمیته انجام شده است» بیان کرد: سه ماده آن در کمیسیون قضایی مجلس تصویب شده است، اما یک ماده آن مشکلاتی داشت که به کمیته مورد نظر ارجاع داده شد تا بررسی لازم صورت گیرد. انشالله هفته آینده کلیات طرح در کمیسیون قضایی مجلس بررسی خواهد شد و به زودی این طرح را به صحن علنی ارسال خواهیم کرد.

طرح مجلس خلاف قانون است

در این راستا فریده غیرت، وکیل پایه یک دادگستری با اشاره به حذف زندان مهریه بالای 5 سکه اظهار کرد: مهریه‌ای که در سند رسمی ازدواج قید می‌شود، یک تعهد قانونی است و طبق قانون اگر کسی نتواند آن را پرداخت کند باید زندان برود. در حال حاضر نیز این قانون محکومیت‌های مالی به قوت خود باقیست و کسی نمی‌تواند مهریه را از آن جدا کند؛ بنابراین این طرح مجلس شورای اسلامی خلاف قانون است.

 

ولی‌مراد: اگر اینگونه که نمایندگان مجلس می‌گویند زندان از مجازات محکومین مهریه حذف شود، دیگر زنان همین اهرم را هم از دست می‌دهند و از این حمایت حقوقی محروم می‌شوند

 

او افزود: اینکه رقم مهریه بالاست و باعث مشکلات عدیده شده بحث جداست و هیچ ربطی به حذف زندان ندارد. اتفاقا بنده هم با این رقم‌های نجومی که در سال‌های اخیر متداول شده مخالف هستم، اما باید توجه کرد ریشه آن کجاست؟ ریشه تعیین مهریه‌های سنگین عدم امنیتی است که خانم‌ها در ازدواج دارند؛ چرا که اگر آن‌ها حق طلاق داشته باشند و در مورد طلاق گرفتن زن و شوهر یک مقام بی‌طرف مانند قاضی تصمیم بگیرد جلوی افزایش بی‌رویه مهریه گرفته می‌شود.

غیرت تصریح کرد: پیشنهاد من این است که از این تاریخ تصمیم بگیرند قوانین را رفع تبعیض کنند به گونه‌ای که زن هم دارای اختیاراتی باشد و بتواند از حق فسخ و انحلال ازدواج خود استفاده کند. درواقع اگر این اتفاق رخ دهد دیگر زنان دلشان را به ریال، تومان و سکه خوش نمی‌کنند.

این وکیل پایه یک دادگستری با انتقاد از حذف زندان بدهکاران مهریه گفت: مهریه تنها حقی است که زنان دارند و اگر جوانی زیر بار مهریه سنگین می‌رود و تعهد به پرداخت می‌کند باید آن را بپردازد؛ چراکه این یک اصل حقوقی و شرعی است که کاملا دقیق و روشن ذکر شده است. پس اگر جوانانی به پرداخت مهریه‌ای متعهد شود که توانایی پرداخت آن را ندارد باید جلوی آن را گرفت. از طرفی اگر می‌خواهند زندان محکومین مهریه را حذف کنند باید برای سایر بدهکاران هم این کار را انجام دهند؛ یعنی مشخص کنند به طور کلی بدهکاران تا این مبلغ زندان نمی‌روند و می‌توانند با گرفتن مهلت بدهی خود را پرداخت کنند که این کار نشدنی‌ست پس درمورد بدهکاران مهریه نیز نمی‌توان چنین قانونی گذاشت.

 زن باید به اندازه آورده مالی از زندگی مشترک با مرد سهم داشته باشد

فرشته ولی‌مراد، دبیر ائتلاف اسلامی زنان در ایران و فعال حقوق زنان با اشاره به اصلاح قانون مهریه در مجلس شورای اسلامی تشریح کرد: حدود سه دهه است که با موضوع مهریه بازی می‌شود و آن را بالا و پایین می‌کنند. متاسفانه هر وقت می‌خواهند اقدامی در مورد آن انجام دهند به فکر این هستند که چگونه مهریه را حذف کنند. درحالی که موضوع اصلی این است باید به مسائل جانبی آن؛ یعنی اینکه چرا اصلا مقدار مهریه تا این اندازه افزایش پیدا کرده و چرا زندانیان محکوم مهریه روز به روز درحال افزایش هستند فکری شود.

او افزود: اگر تجملات را کنار بگذاریم، خانواده دختران، روی مهریه به عنوان یک حمایت حقوقی حساب می‌کنند و اعتقاد دارند به حساب مهریه مرد نمی‌تواند بسیاری از کارها را انجام دهد. درواقع مهریه ابزار و اهرمی دست زن است تا بتواند مرد را به وسیله آن کنترل کند.

ولی‌مراد با بیان اینکه «حقوق مالی و اعتبار اجتماعی که به دنبال حقوق مالی به دست می‌آید از دیگر اهداف مهریه برای دخترها و خانواده آن‌هاست» خاطرنشان کرد: بنابراین اگر قرار است مشکل مهریه حل شود باید به این سه ریشه(حمایت حقوقی، حقوق مالی، اعتبار اجتماعی زنان) توجه شود، اما این درحالی است که مسئولان حوزه زنان این موضوع‌های مهم را رها کردند و فقط زمانی که اقدامی درمورد مهریه صورت می‌گیرد صدایشان بلند می‌شود.

این فعال حقوق زنان ضمن ارائه پیشنهادی برای قانون مهریه گفت: مجلس دهم در مورد حمایت از زنان سر و صدای بسیاری به پا کرد، اما هیچ اقدامی از آن‌ها دیده نشد حتی بنده با دولتی‌ها در مورد راهکارهایی برای برون رفت از این وضعیت مهریه عنوان گفتگو کردیم. اما باز هم هیچ اقدامی صورت نگرفت در حالی که بهتر است به جای این اقدامات و این اصلاحات بی‌فایده و اساس یک قانونی را ایجاد کنند تا زن به اندازه آورده مالی از زندگی مشترک با مرد سهم داشته باشد.

او در توضیح مورد فوق افزود: زنان کار خانه انجام می‌‎دهند، بچه به دنیا می‌آورند و با جان و دل او را بزرگ می‌کنند و از شیره جان خود به او می‌دهند، برخی از زنان شاغل هستند و حتی از حقوق خود در خانه خرج می‌کنند. برخی از زنان روستایی و عشایر در صنعت کشاورزی، دامداری، صنایع دستی و… کار می‌کنند که تمام این موارد مابه ازای بیرونی و اقتصادی دارد و می‌توان آنها را حساب کرد. برای مثال می‌توان هزینه یک پرستار کودک و خدمتکار خانه را محاسبه کرد؛ بنابراین باید یک لیستی از این پارامترها تهیه شود تا سهم زن در زندگی مشترک با مرد مشخص شود.

به گفته ولی‌مراد، اگر میزان مهریه زن بالا باشد تمام این سهم‌ها منتفی می‌شود و اگر زن هزینه خارج از نفقه از مرد دریافت کرده باشد مثل هزینه تحصیل باعث می‌شود باز هم این سهم کاهش پیدا کند. بنابراین تمام آورده‌های زن در زندگی با مرد مشترک می‌شود و زن صاحب سهم خواهد شد که اگر این اتفاق رخ دهد مثلا مرد نمی‌تواند سرخود خانه را به فروش برساند چون زن هم سهم دارد و باید اجازه دهد.

دبیر ائتلاف اسلامی زنان در ایران توضیح می‌دهد: اگر اینگونه که نمایندگان مجلس می‌گویند زندان از مجازات محکومین مهریه حذف شود، دیگر زنان همین اهرم را هم از دست می‌دهند و از این حمایت حقوقی محروم می‌شوند. بنابراین راهکار این نیست و باید به زوایای دیگر مهریه توجه شود و مسئولان مشکل مهریه را از ریشه حل کنند. اما متاسفانه دنبال دردسر نیستند و کسانی که به اسم حمایت از زنان روی صندلی مدیریت نشستند، به فکر رفع مشکل زنان نیستند و اهداف آنها انجام کارهای سیاسی است.

ولی‌مراد اظهار کرد: اکنون طرح «گفت‌وگوی ملی خانواده» راه انداختند که برای آن بودجه‌های میلیاردی از وزارتخانه‌ها گرفتند، اما محتوای آن اصلا معلوم نیست و این نشان می‌دهد که این پول‌ها در پشت پرده صرف امور دیگری می‌شود.

مهریه تنها پشتوانه زنان هنگام طلاق است

امیر محمود حریرچی، جامعه‌شناس و آسیب‌شناس با اشاره به اینکه مهریه پشتوانه زنان است، گفت: از جمله دلایل طلب مهریه از سوی زنان وضعیت اشتغال آن‌هاست چون در جامعه ما به زنان این طور القاء می‌شود که اشتغال برای زن غیرضروری است. بر همین اساس زنان فرصت‌های اندکی برای اشتغال دارند به این ترتیب راهی که برای امرار معاش پیش پای زنان گذاشته می‌شود، این است که ازدواج کنند. به عبارت دقیق‌تر خرج زندگی‌شان را یک مرد در نقش شوهر بدهد و مهریه را هم به عنوان پشتوانه آینده بعد از طلاق تعیین کنند.

او افزود: این درحالی است که زنان خواستار برخورداری از حقوق یکسان با مردان در طلاق، خروج از کشور، حضانت فرزند، ادامه تحصیل و اشتغال هستند. چون قانون چنین حقوقی را به طور یک طرفه به مرد داده است و به نوعی مرد را کاملا بر زن مسلط کرده که هر گاه خواست برای زن و آینده او تصمیم گیرد.

به گفته حریرچی هم کاستی‌های حقوقی در زندگی مشترک و هم محرومیت‌های اجتماعی و اقتصادی زنان هر دو موجب اهمیت یافتن مهریه به عنوان یک راه حل برای زنان شده است. اگر زنان مثل مردان حق اشتغال و درآمد داشته باشند، از ارث برابر برخوردار باشند و در قرار داد ازدواج از حقوق مساوی بهره مند باشند، دیگر تعیین مهریه موضوعیت ندارد.

این جامعه‌شناس ادامه داد: مرد می‌تواند زن را طلاق دهد، می‌تواند هر گاه اراده کرد همسر دیگری اختیار کند. زن را از زندگی با فرزندانش محروم کند. اجازه ندهد زن از کشور یا حتی از خانه خارج شود. می‌تواند زن را از اشتغال بازدارد و به او اجازه تحصیل ندهد. در مقابل در قرارداد ازدواج موضوع مهریه هم به عنوان یک امکان برای زن مطرح شده است که مرد و زن بر سر آن به توافق می‌رسند و مرد می پذیرد که مهریه را در قالب های گوناگون که یکی از آن‌ها سکه است، به زن بدهد.

حریرچی در بخش دیگر سخنان خود درباره زندانی کردن مردان به جرم مهریه، تشریح کرد: اینکه مردان از پس تعهدی که در وهله اول جامعه به آن‌ها تحمیل کرده و خودشان در هنگام ازدواج آن را پذیرفته‌اند، نمی‌توانند برآیند و متعاقب آن زندانی می‌شوند. اساساً خوشایند نیست و تبعاتی دارد از طرف دیگر صرفا با زندانی شدن مرد، گشایشی در زندگی زن حاصل نمی‌شود؛ بنابراین در رویکرد به مسئله مهریه هم نمی‌توان از زندانی شدن مرد دفاع کرد و هم چشم بر بی‌حقوقی زن بست. از این رو لازم است به ریشه های این مسئله توجه و مشکل به صورت ریشه ای حل شود یعنی مردان نباید زندان بروند و زنان هم نباید بی هیچ حق و حقوق و منبع مالی به حال خود گذاشته شوند، هر دو سوی قضیه باید دیده شوند.

این آسیب‌شناس تاکید کرد: مهریه در حال حاضر وضعیت نامطلوبی دارد؛ چراکه با گسترش گرانی و فقر تعداد مردانی که توانایی پرداخت مهریه را ندارند، افزایش یافته و همین امر آن‌ها را در معرض مجازات زندان قرار می‌دهد. از طرفی در مواردی کل حیات اقتصادی زنان در آستانه طلاق به مهریه بستگی دارد و برخی از آن‌ها نه پول و پشتوانه‌ای دارند نه خانواده‌شان حمایتی می‌کند؛ بنابراین در چنین وضعیتی نیاز به مداخله و چاره‌اندیشی داریم. بدیهی است مداخله در این خصوص وقتی به نتایج مثبت منتهی می‌شود که هر دو طرف قرارداد ازدواج در پناه قانون قرار گیرند و از آنها حمایت شود.

حداقل به زنان حق طلاق بدهید

وقتی قانون به درستی تشخیص می‌دهد که زندانی کردن مرد برای مهریه درست نیست. از آن طرف حتما می‌تواند تشخیص دهد که طلاق بی قید و شرط از طرف مرد نیز تبعات زیادی برای زنان دارد. درحالی که در صورت اتفاق افتادن این طلاق بی‌قید و شرط، مهریه یک حمایت و پشتوانه برای زن محسوب می‌شد. حالا راه رسیدن به این مهریه هم سخت و پر از مانع شده است. بنابراین اکنون که قرار است بدهکاران مهریه زندان نروند، انتظار می‌رود حق طلاق به زنان داده شود تا حداقل در انحلال ازدواج خود نقش داشته باشند. از طرفی اگر قرار است برای خالی کردن زندان‌ها و تسهیل پرداخت مهریه برای مردان، زندان را حذف کنیم حداقل حق و حقوق زنان را ضایع نکنیم و مهریه که یک حق شرعی، قانونی و دینی بر گردن مرد است را از بین نبریم. همچنان قدرت و ماهیت اصلی قراردادها را حفظ کنیم و باعث نشویم هرکسی هر قراردادی بنویسد و امضا کند اما از تعهد به آن سر باز بزند.

image_print

pishgaman

1 پاسخ
  1. امراله مهماندوست
    امراله مهماندوست گفته:

    اگر از تمام حقوق و مزایای ماهیانه و … اینجانب پس از پرداخت سهم مهریه همسرم و … و مخارج خورد و خوراک و … همسر و فرزندانم (سهم اینجانب از حقوق ماهیانه و … غذا به اندازه ای باشد که از گرسنگی نمیرم و سهم اینجانب از حقوق ماهیانه و … به اندازه ای باشد که دائم با پوشیدن لباس های کهنه و مندرس لخت مادرزاد نباشم دیگر سهمی از حقوق ماهیانه و … نداشته باشم) و در غیر این صورت نیز همسر و فرزندانم تقاضای طلاق و جدا شدن از ایجانب را داشته باشند از جنابعالی و همکارانتان برای اینجانب چه کاری ساخته است؟ مهریه = حرام شدن زندگی بر مرد حتی اگر این دستور خدا یا پیامبر یا امامان شیعه باشد باز هم ظلم خیلی بزرگی بر مرد است.

    پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *