در گفت و گوی اختصاصی مدیرعامل شرکت آب منطقه ای خراسان رضوی با «صبح امروز»  مطرح شد:

بازار آب راهکار برون‌‌رفت از بحران آب

رضا الهی

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی گفت: دولت باید بستری فراهم کند تا کشاورز بتواند آب را به صنعتگر بفروشد.

محمد علایی با حضور در دفتر روزنامه «صبح امروز» ضمن اشاره به ضرورت اصلاح سیستم شایسته‌‌گزینی بیان کرد: امکان دارد کسی بتواند تیم را مدیریت کند تا برنامه خوبی متناسب با آنچه باید اتفاق بیافتد نوشته شود، ولی توان اجرای برنامه را نداشته باشد. برای مثال آقای انیشتین که از لحاظ نظری فرد اول فیزیک است، رییس دپارتمان فیزیک دانشگاهی بگذارند، معلوم نیست توان مدیریت اجرایی داشته باشد. عکس این موضوع هم برقرار است. مشکل ما در کشور این است که برای مثال در دانشگاه استادی توانمند برای دریافت حقوق بالا باید پیشینه مدیریتی هم داشته باشد، در صورتی که در خیلی از کشورهای اینگونه نیست. سیستم ما به هم ریخته است، این را باید اصلاح کنیم. چیزی الان مطرح شده سن نمایندگان مجلس است. از نظر من یکی از ضعف‌های ما این است که نمایندگان نمی توانند دوره‌های زیادی داشته باشند. هر جای دنیا را نگاه کنید می بینید افراد مسن نماینده هستند، چراکه یک نماینده می‌خواهد قانون گذاری کند، نه اجرا. اتفاقاً باید سنش بالاتر باشد.

وی افزود: من رد نمی کنم که سن عامل مؤثری است. مهم این است که به کارتان چقدر اشراف و علاقه دارید، چقدر ریسک پذیر هستید، چقدر توان اجرای تصمیماتتان را دارید. ما در مجموعه مدیری فوق‌العاده توانمند در نظریه پردازی داریم اما نمی‌تواند حرفهایش را اجرا کند، مجموعه این را نمی‌پذیرد.

علایی در رابطه با طرح استاندار مبنی بر ایجاد بازار آب برای حل مشکل صنعتگران اذعان کرد: استاندار نکته درستی را بیان کردند، چراکه استاندار در زمینه آب صاحب نظر است و در ذهنش سیمای موفقی در بحث مدیریت آب دارد. وزارت نیرو به هر دلیلی ۹۲درصد آب کشور را به حوزه کشاورزی، شش درصد را به شرب و بهداشت شهرها و کمتر از دو درصد را به صنعت و خدمات تخصیص داده ‌است. دشت‌های اصلی ما در استان ممنوعه بحرانی هستند و آبی نداریم. بحث اینجاست که ما حجم آب را تخصیص دادیم، اما بر چه اساس؟ ما دو مدل خشکسالی داریم. خشک‌سالی هواشناسی یعنی به دلیل بارندگی کم دچار بی آبی شویم. خشک‌سالی مدیریتی این است که شما آب را بیش از اندازه موجود تخصص دهید. برای مثال در دشت مشهد به طور میانگین ۷۵۰میلیون مترمکعب آب داریم. نزدیک به ۳۰۰میلیون مترمکعب از مصرف بر می‌گردد، یعنی نزدیک به یک میلیارد آب دارید. اگر کارخانه، فضای سبز، جمعیت و کشاورزی در حدی ایجاد شود که یک میلیارد و ۲۰۰ برداشت کنیم، خشک‌سالی مدیریتی داریم اما اگر طوری برداشت کنیم که ۷۰۰ میلیون داریم، ۵۰۰ میلیون برداشت کنیم، خشکسالی هم باشد باز هم مشکلی وجود ندارد.

مدیر عامل سازمان آب منطقه‌‌ای  استان خراسان رضوی ادامه داد: سازمان‌ ملل می گوید باید برای۵۰ درصد آب تجدید پذیر، مصرف تعیین کنید. برای باقی‌مانده آب مصرف دائمی تعریف نکنیم. شرب و بهداشت، صنعت و باغ را باید صد درصد تأمین کنیم، اما زراعت را می توانیم به دلیل کمبود آب تأمین نکنیم. ما می گوییم تا ۷۵درصد با ریسک بالا برداشت کنیم اما بالاتر از این وارد تنش و محدودیت آبی می شویم. ما در کشور ۱۱۵درصد، در استان خراسان ۱۲۵درصد و در مشهد ۱۳۰درصد برداشت آب داریم. ما یک میلیاردو ۲۰۰ میلیون مترمکعب بیش از حد مجاز برداشت می‌کنیم. کشورهای پیشرفته ۶۰درصد آب را به صنعت و خدمات، ۳۰درصد به کشاورزی و ۱۰درصد به شرب و بهداشت تخصیص می‌‌دهند. کشورهای در حال توسعه ۶۵درصد آب را به کشاورزی و بین ۳۰ تا ۳۵درصد را به شرب و بهداشت و صنعت تخصیص می دهند. طبق برنامه‌ای که در استان داشتیم از ۹۲درصد سهم کشاورزی به ۵/۸۵درصد و در مشهد به ۶۷درصد رسیدیم. ما برای اینکه استان را به توسعه برسانیم، بی‌کاری را حذف کنیم و درآمد بالا داشته باشیم، باید صنعتی شویم. منظور این نیست که به کشاورزی بی‌حرمتی کنیم، باید کشاورزی ما هم صنعتی شود. در حوزه کشاورزی، ماده خشک تولیدی در دنیا به ازای مصرف یک متر مکعب آب، میانگین ۳کیلوگرم است. در ایران تا قبل از این دولت، ۸۰۰گرم تولید می‌‌کردیم و الان یک کیلوگرم تولید می کنیم. در بخش صنعت میزان درآمدزایی ما از یک متر‌مکعب آب حدود ۸۵هزار تومان است، در حوزه کشاورزی حدود ۸۵۰ تومان. باید بهره‌‌وری کشاورزی را بالا بیاوریم.

وی راهکار استاندار را برای برون رفت از شرایط بحرانی فعلی برای صنعتی ها اینگونه شرح داد: دولتی که ۹۲درصد آب را به کشاورزی تخصیص داده است باید بستری فراهم کند تا کشاورز بتواند آب را به صنعتگر بفروشد. به این می گوییم بازار آب. بازار آب تا چند سال پیش ممنوع بود. ما اولین استانی هستیم که بازار آب را سامان دادیم و به صنعتگر مجوز می دهیم که از کشاورز آب خریداری کند. زمانی هست که شما می خواهید تغییر نوع مصرف دهید از کشاورزی به خدمات یا به صنعت، ما مجوز می‌دهیم آب را با کمک آب منطقه‌ای بخرید. نکته دوم این است که ما اولین استانی هستیم که در ۹۸درصد چاه‌های کشاورزی برقی، کنتور داریم و از کشاورزها خواهش کردیم که برابر حجم مجاز پروانه آب بردارید.

محمد علایی تشریح کرد: این موضوع را از سال گذشته شروع کردیم و حمایت می کنیم و فوق‌العاده موفق بوده‌‌ایم. سیستم مانیتورینگ چاه‌ها را راه‌اندازی کردیم و از ده هزار و صد حلقه چاه کشاورزی که با نیروی محرکه برق کار می کند، ده هزار چاه به کنتور هوشمند مجهز شده است. اما از این کنتورهای هوشمند فقط ۲۸۰۰ عدد به ‌‌روز است و ما هم از شرکت کنتور را بررسی می کنیم و پس از اینکه آب مجاز چاه تمام شد، آب را قطع می کنیم. تقریباً یک میلیارد متر‌مکعب بیش از پروانه برداشت می کنیم که امسال قرار است ۶۰۰میلیون متر‌مکعب را با کمک کشاورزان کم کنیم. همچنین برای اولین بار در کشور ما خرید و فروش شارژ آب را راه‌اندازی کردیم، مثل شارژ بنزین زمانی که کوپنی شده بود و شما از فرد دیگری کارت می گرفتین و بنزین می زدین. وقتی این اتفاق بیافتد، بهره‌وری آب بهتر می‌شود.

مدیر عامل آب منطقه‌ای در رابطه با روند نظارت بر سیستم خرید و فروش شارژ آب گفت: اگر موضوع را به مردم واگذار کنیم مشکلی پیش نخواهد آمد، در صورت ورود دولت، فساد پیش خواهد آمد. قیمت را بازار تعیین می‌کند، دولت چه زمانی نرخ تأیین کرده و موفق بوده است؟ نرخ باید در بازار بر مبنای عرضه و تقاضا شکل بگیرد. ما در استان خواستیم که دولت ورود پیدا نکند. شما می خواهید مقداری از آب چاهتان را به فرد دیگری بدهید، اینکه با چه مبلغی می‌خواهی بدهی به ما مربوط نیست، دولت حق ورود به این حوزه را ندارد و اگر روزی وارد شد بدانید پشتش فساد وارد می‌شود. ما نمی‌توانیم تحت هیچ شرایطی اضافه بر حد مجاز آب بدهیم چون آب نیست. اگر آب نیست برای هیچکس نیست و اگر هست برای همه هست. قوانین مدیریتی بسیار ساده‌‌است، ما پیچیده‌اش می کنیم چون می‌خواهیم در این بین کارشکنی کنیم. ما باید مردم را عادت دهیم به رفتارهای قانونی . اگر آبی حق شهروند محترم است، ما موظف هستیم آن آب را تأمین و اگر حقش نیست ما به هیچ عنوان نباید قانون شکنی کنیم. ما ۷۲۰۰ حلقه چاه غیر مجاز شناسایی شده داریم اما شاید بیشتر باشد. این چاه‌ها را بر مبنای شدت بحران دشت‌ها، عمق چاه‌ها، دبی و تعداد و مالکین و موقعیت چاه‌ها، گروه بندی کردیم. چاه‌هایی که در دشت‌‌های بحرانی، عمیق با دبی بالا در نزدیکی چاه‌های شرب قرار دارند و تک مالک یا متعلق به دولت هستند، اولین چاه‌هایی هستند که پر خواهند شد. گشت‌هایی هم هستند برای جلوگیری از ایجاد چاه‌های غیر مجاز اما اگر مردم کمک نکنند در این موضوع هم فساد ایجاد می‌شود.

image_print
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *