خیلی دور، خیلی نزدیک

/42 دیدگاه /در , , /توسط

قاسم شمسایی

در تقاطع بولوار شهید کریمی و در مسیر خیابان حر عاملی مشهد ، در پر هیاهوترین قسمت شهر و در کنار آسمان خراش های بلند قامت دیوارهای زرد رنگ آجری نمایان  است که در  پشت حصار این دیوارها آرامستان پر از داستانی که مربوط به مهاجران ارامنه ساکن مشهد بوده و دست سرنوشت آنها را از وطن خود راهی این شهر کرده پنهان شده است.

در محوطه سرسبز این قبرستان که حدود صد سال از عمر آن می‌گذرد کلیسایی کوچک به چشم می‌خورد که توسط بانوی سرشناس ارمنی به نام «کاترین هاکوپیان» تاسیس شده و اکنون این مکان مذهبی به حالت متروکه در آمده و در سکوت این گورستان حقیقت‌هایی از تاریخ دفن شده است.

اگرچه این مکان روزگاری محل دفن ارامنه ساکن مشهد بوده و در حاشیه شهر قرار داشته اما با توجه به رشد شهرنشینی اکنون در مرکز شهر واقع شده و امروزه به عنوان یک قبرستان تاریخی در آثار ملی ایران به ثبت رسیده است و این درحالی هست که بسیاری از رهگذران خیابان حر عاملی به جز اهالی قدیمی این منطقه از وجود چنین مکانی بی‌اطلاع هستند و این آرامستان به دست فراموشی سپرده شده است.

از نخجوان تا تبعید

بسیاری از مهاجران ارامنه ساکن مشهد در دوران نادرشاه افشار به منظور تامین نیازهای سپاه نادر و در پی سیاست اسکان اجباری از نخجوان به مشهد کوچ داده شدند و چون در داخل باروی شهر برای آنها مکان خاصی نبود به دروازه پایین خیابان رفتند و همانجا سکنی گزیدند و در آن محل برای ادای مناسک مذهبی خود به قولی کلیسا ساختند. به این ترتیب تغییر جدیدی در نظام سیاسی مشهد به وجود آمد.

بعد از این اتفاق در دوران قاجاریه به دلیل همجواری خراسان با کشورهای آسیای میانه بسیاری از آنها بهمنظور تجارت وارد مشهد شدند و  در شهرهای دیگر از جمله نیشابور، درگز و سبزوار ساکن شدند و به کار تجارت پرداختند.

برگی از تاریخ جنگ جهانی دوم درمشهد

در این قبرستان 30 قبر کوچک به چشم می‌خورد که نشان از حقیقت تلخ تاریخ دارد و متعلق به مهاجران لهستانی است که در دوران جنگ جهانی دوم از اردوگاه‌های کار اجباری در سیبری از طریق دریای خزر به  ایران پناهنده شدند و در شهرهای مختلف که برای آنها اردوگاه هایی در نظر گرفته شده بود مهاجرت کردند. برخی از آنها که دارای خانواده بودند در ایران ماندند و عده ای دیگر به  سایر کشورها عزیمت کردند.

اما بنا برگفته لهستانی‌هایی که  در این دوران در ایران اقامت داشتند و سپس مهاجرت کردند، ایرانی‌ها بسیار با آنها مهربان بودند و هر روز در مقابل اردوگاه‌های آنها صف می‌کشیدند و غذا، لباس و دیگر مایحتاج زندگی را به دستشان می‌رساندند. بسیاری از این افراد باید به خانه‌هایشان بازمی‌گشتند اما به دلیل بیماری تیفوس که برگرفته از زندگی در سیبری و سختی‌های زمان جنگ بود در سرزمین بیگانه دفن شدند.

ویژگی های خاص اثر

زمین آرامستان ارامنه وسعتی معادل 4542 متر مربع را به خود اختصاص داده است و روزگاری در محله قدیمی کاریز مشهد واقع گردیده که در واقع کاریز جز محلات و مزارعی بوده که در نیمه اول سده نهم هجری مقارن با دوره تیموری اراضی وسیعی را شامل می‌شده است. از جمله روایتی هایی که برای آن  گفته می‌شود این  است که این قبرستان همزمان با احداث میدان مجسمه بین سال های 1307و1309برای ارامنه شهر ساخته شده. مدفونان در این آرامستان روسی، کانادایی، آلمانی، فرانسوی، و لهستانی، گرجستانی، آمریکایی، هستند و حدود 7 رسم الخط بر روی مزار آنها دیده می‌شود.

صلیب های استفاده شده در این مکان متنوع است اما معروفترین آنها صلیبی است که مورد استفاده در کلیسای ارتودکس روسیه بوده است.

وسعت این گورستان در گذشته بیشتر از امروزه بوده است و بر طبق گفته های اهالی قدیمی خیابان حرعاملی، در راستای پروژه های عمرانی بخشی از این گورستان توسط شورا خلیفه گری ارامنه به شهرداری واگذار شد و تا کنون مرمت هایی انجام شده که بیشتر جزیی بودند اما علی‌رغم این اقدامات هنوز بخش‌هایی از کلیسا ومحوطه نیاز به بازسازی دارد.

افراد سرشناس در قبرستان ارامنه

یکی از افراد سرشناسی که در زیرزمین این قبرستان مدفون است بانو «کاترین هاکوپیان» است وی کلیسای کوچکی در همان منطقه ساخت .

این قبرستان  در گذشته مورد احترام ارامنه مشهد بوده است اما با خروج آنها از این شهر در سال های متمادی اکنون به یک قبرستان متروکه تبدیل گشته است . این مکان با توجه به قدمت و ارزش های تاریخی آن می‌تواند به عنوان یک جاذبه گردشگری به مردم دنیا معرفی شود اما همچنان به صورت ناشناخته و بی بازدید مانده است.

 

image_print
42 پاسخ
  23. Ping Umscheid
    Ping Umscheid گفته:

    hello there and thank you for your info – I’ve definitely picked up anything new from right here. I did however expertise a few technical points using this website, since I experienced to reload the web site a lot of times previous to I could get it to load properly. I had been wondering if your hosting is OK? Not that I’m complaining, but sluggish loading instances times will often affect your placement in google and can damage your high quality score if ads and marketing with Adwords. Anyway I am adding this RSS to my email and could look out for a lot more of your respective fascinating content. Ensure that you update this again soon.

    پاسخ
  25. Truman Channell
    Truman Channell گفته:

    I think this is one of the most vital information for me. And i am glad reading your article. But should remark on few general things, The website style is wonderful, the articles is really nice : D. Good job, cheers

    پاسخ
  28. Gertie Engelmann
    Gertie Engelmann گفته:

    Hey I know this is off topic but I was wondering if you knew of any widgets I could add to my blog that automatically tweet my newest twitter updates. I’ve been looking for a plug-in like this for quite some time and was hoping maybe you would have some experience with something like this. Please let me know if you run into anything. I truly enjoy reading your blog and I look forward to your new updates.

    پاسخ
  31. Londa Pipe
    Londa Pipe گفته:

    Can I simply say what a comfort to discover an individual who genuinely understands what they’re talking about on the web. You actually realize how to bring a problem to light and make it important. A lot more people have to check this out and understand this side of the story. I can’t believe you’re not more popular because you most certainly possess the gift.

    پاسخ
  38. Violeta Moulder
    Violeta Moulder گفته:

    Wow that was unusual. I just wrote an extremely long comment but after I clicked submit my comment didn’t appear. Grrrr… well I’m not writing all that over again. Anyways, just wanted to say superb blog!

    پاسخ
  40. Brett Papandrea
    Brett Papandrea گفته:

    Can I simply say what a relief to discover somebody who really understands what they’re discussing online. You certainly realize how to bring an issue to light and make it important. More and more people should check this out and understand this side of your story. It’s surprising you’re not more popular since you most certainly have the gift.

    پاسخ
  41. Kathryn Zamzow
    Kathryn Zamzow گفته:

    Hey I know this is off topic but I was wondering if you knew of any widgets I could add to my blog that automatically tweet my newest twitter updates. I’ve been looking for a plug-in like this for quite some time and was hoping maybe you would have some experience with something like this. Please let me know if you run into anything. I truly enjoy reading your blog and I look forward to your new updates.

    پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *