انواع کنسرت و آداب حضور مخاطبان

بسیاری از مردم و حتی مسئولین تا نام کنسرت به میان میآید یاد چند نوازنده با ظاهر خاص و یک خواننده میافتند با عینک دودی و آرایش موی خاص و یک شال بر گردن و شلوار جین و حضاری که با جیغ و سوت و با شبرنگ و همخوانی کردن، خواننده مورد علاقه خود را حمایت میکنند و به این وسیله خستگی یک ماه کار روزمره را از تن به در میکنند.کنسرت پاپ فقط یک نوع از انواع کنسرت است. در اجرای موسیقیهای جدیتر مخاطب ساکت مینشیند و به تفکر در موسیقی ارائه شده میپردازد. (بگذریم از بعضی مخاطبین دهه هشتاد و نود که کنسرت موسیقی اصیل حتی با خوانندگی استاد شجریان را با کنسرتهای تفننی اشتباه میگیرند).

در موسیقی کلاسیک برای نمونه آثاری وجود دارند که به آنها «سونات»گفته میشود. سونات خود از سه بخش تشکیل شده است. یعنی سه آهنگ کاملا مجزا در قالب یک اثر موسیقایی که برای یک یا دو ساز نوشته و نواخته میشود.آداب شنیدن موسیقی جدی چه ایرانی و چه غربی اینست که فرد حین اجرا و شنیدن حتی زمزمه نکند و تا جایی که میتواند جلوی سرفه خود را بگیرد و یا با وسایل خود سرگرم نشود. وقتی موومان(بخش) اول در سونات به پایان میرسد حضار اجازه دست زدن (مگر در مواردی خاص) و صحبت کردن ندارند ولی میتوانند مثلا سرفه کنند. بعد از یکی دو دقیقه بخش دوم و پس از اتمام بخش دوم بخش سوم شروع میشود.

بعد از بخش سوم مخاطبین، نوازنده را تشویق میکنند و نوازنده با احترامی و حرکاتی ترتیب یافته صحنه را ترک میکند.(غالبا هیچ گفتوگویی بین مخاطبین و نوازنده صورت نمیگیرد) اگر تشویقها ادامه داشت نوازنده دوباره به صحنه برمیگردد و به حضار احترام میگذارد.این عمل ممکن است دو یا سه بار تکرار شود. نوازنده برای پاسخ محبت تماشاچیان قطعهای را که از قبل در لیست اجرایی خود(رپرتوار) وجود نداشته است،(که به نام «بیز»شناخته میشود) برای حضار مینوازد.

هر کدام از این انواع کنسرت در جای خود قابل قبول و ستودنی است. نفس کنسرت پاپ رفع خستگیهای روزمره و تخلیه انرژی است. ذات موسیقیهای جدیتر و معناگراتر، سکوت و اندیشه است.به یک چشم به همه اینها نگریستن نشان از ناآشنایی با هنر است.

موسیقیهای سبکتر(light) در بسیاری از کشورها در کافهها، خیابانها، ایستگاههای مترو و… اجرا میشود. نواهای این نوع موسیقی در بکگراند سروصداهای اتومبیل و بوق و…فضا را تلطیف میکند و از میزان عصبیت مردم میکاهد و آرامش را به آنها بر میگرداند و در نتیجه آستانه تحملشان را بالا میبرد.یکی از اساتید موسیقی میگفت همیشه پس از اجرای قطعه «ای ایران» اثر بزرگمرد روح الله خالقی احساس میکنم مردم بیشتر همدیگر را دوست دارند. موسیقیهای جدیتر، پیچیدگیهای فنی بیشتری دارد که اجرا و شنیدن آنها نیاز به زمان و مکان خاصی دارد. مکانی خاص با معماری ویژه. زیرا بر خلاف موسیقی پاپ که هر نوازنده از میکروفن و دستگاههای صدا برداری پیشرفته استفاده میکند، صدا دهی موسیقی کلاسیک کاملا از خود سازها و بدون میکروفن انجام میپذیرد. به همین دلیل آموختن یکی از مواد درسی رشته آهنگسازی به نام ارکستراسیون برای رهبر ارکستر و آهنگساز بسیار اهمیت پیدا میکند. معماری این نوع سالنها کاملا تخصصی است تا بتواند رفلکس خوبی برای صدا انجام دهد. در ایران هیچ سالن کنسرت موسیقی کلاسیک استاندارد وجود ندارد.تالار رودکی در قبل از انقلاب مخصوص«اپرا» ساخته شده است.

یادداشتی از محمد ضروری