گفتگو با بنیانگذار «اوارد»؛
تجربهای فراتر از وعدههای توخالی
مهناز اصغری
در ماههای گذشته، زمانی که در حال واکاوی دلایل پایداری «صندوق خانوادگی اوارد» در میان نوسانات بیپایان اقتصادی و سیاسی ایران بودیم، مجتبی شاطرآقاییزاده، بنیانگذار این مجموعه، همواره بر یک نکته تأکید داشت: «برای غلبه بر بحرانِ اعتماد، نمیتوان تنها به شعار متوسل شد؛ بلکه باید زیرساختهای ملموسی ایجاد کرد که فضای مالی و تعاملی را شفاف و کارآمدتر سازد». او در گفتگوهای پیشین خود از ایدههایی سخن میگفت که قرار بود فراتر از یک صندوق سنتی، بستری برای زیست اقتصادی آگاهانه ایجاد کنند. اکنون پس از گذشت مدتی، به نظر میرسد آن وعدهها از فاز نظری خارج شده و به شکل پروژههای زیرساختی، در حال شکلدهی به تجربهای جدید هستند.
به گزارش روزنامه «صبح امروز»؛ برای درک عمیقتر از آنچه که در حال وقوع است، مسیر گفتگو را از دفتر روزنامه به محیط عملیاتی تغییر دادیم. مقصد ما «اوارد کافه» در مجموعه پدیده شاندیز بود؛ فضایی که در نگاه اول، بیش از آنکه شبیه به محیطهای متداول کسبوکار باشد، همچون یک فضای واسط برای تعاملات آرام و متمرکز عمل میکند. در شرایطی که هیاهوی مداوم کلانشهرها و فشارهای روانی ناشی از نوسانات اقتصادی، مجالی برای تفکر باقی نمیگذارد، این کافه با بهرهگیری از موقعیت جغرافیایی و بازطراحی محیطی خود که در حال انجام بود، فضای متفاوتی را برای اعضا مهیا کرده است. این محیط که با هدف ایجاد یک گشایش ذهنی و دسترسی به محیطی ایزوله از تلاطمات روزمره طراحی شده، بستر نخستین رونمایی از زیرساختهای جدید اوارد است.
پس از بازدید از این فضای عملیاتی، در گفتگو با مجتبی شاطرآقاییزاده، به واکاوی جزئیات پروژههای جدید این اکوسیستم اقتصادی یعنی؛ «اوارد کارت» و «اوارد کست» پرداختیم. پرسش اصلی ما در این گفتگو، نحوه تبدیل ایدههای ذهنی به مکانیزمهای اقتصادی بود که شاطرآقاییزاده در پاسخ، آنها را نه صرفاً به عنوان محصولات جانبی، بلکه به عنوان ابزارهای زیرساختی برای ارتقای مدل فعالیت صندوق و اعتمادسازی دانست. او بر این باور است که هر دو پروژه، در عین سادگی دسترسی، به گونهای طراحی شدهاند که با ایجاد تعادل میان مدلهای «استفاده رایگان» و «کارکردهای پولساز»، بتوانند نیازهای متفاوتی از اعضا، از یادگیری و تفریح تا بهرهبرداری اقتصادی را پوشش دهند. این رویکرد اوارد، تلاشی است برای گذار از مدلهای صرفاً واسطهگری به سمت ایجاد اکوسیستمی که در آن، زیرساختهای مالی با خدمات ارزشافزوده در هم آمیخته است.
پایان عصر مصرفکنندگی؛ آغاز عصر مشارکت در سود!
در این خصوص مدیرعامل و موسس صندوق خانوادگی اوارد با اشاره به ماهیت عملیاتی این صندوق بیان کرد: همانطور که در گفتگوهای پیشین اشاره کردیم، صندوق خانوادگی اوارد بر مبنای مدل گردش مالی مستمر (Rolling Money)و بدون اتکا به قرعهکشی یا اقساط ماهیانه طراحی شده است؛ به طوری که هر عضو با پرداخت مبلغ 50 دلار در یک نوبت، در چرخه نوبتی دریافت تسهیلات تا سقف 5200 دلار قرار میگیرد و به دلیل ماهیت دائمی عضویت، گردش مالی مستمری به وجود میآید.
وی افزود: از آنجا که فعالیت دلاری در بسترهای مالی ایران همواره با چالش فقدان اعتماد عمومی و پیشفرضهای منفی امنیتی روبروست، ما به جای ایجاد دفتر اداری متعارف، به سمت ایجاد یک زیرساخت فیزیکی چندمنظوره حرکت کردیم. هدف از راهاندازی «کافه اوارد» در منطقهای با موقعیت جغرافیایی متمایز، فراتر از یک فضای پذیرایی ساده است؛ این مجموعه در واقع کانون تعاملات رودررو، محل برگزاری همایشهای آموزشی و فضایی برای مشاوره به اعضاست تا در بستری آرام و به دور از هیاهوی متداول شهری، امکان ملموسسازی و شفافسازی فرآیندهای مالی مجموعه برای متقاضیان فراهم شود.
مجتبی شاطرآقاییزاده در ادامه در تشریح ساختار پروژه «اوارد کارت» گفت: اوارد کارت پروژه جدید زیرساختی است که در قالب یک ابزار اقتصادی، مبتنی بر فناوری RFID و دستگاههای کارتخوان اختصاصی طراحی شده و هسته مرکزی مدلِ کسبوکار جدید ماست.
وی با تاکید بر اینکه «استراتژی ما در کافه اوارد، ارائه خدمات به صورت رایگان به دارندگان این کارت است» ابراز کرد: در اینجا مدل اقتصادی بر یک چرخه هوشمند استوار است؛ فرد با پرداخت ۵ میلیون تومان، ۱۰ میلیون تومان اعتبار (معادل صد درصد تخفیف) در کارت خود دریافت میکند. این مدل علاوه بر تأمین سرمایه برای توسعه زیرساختهای کافه، بر محور فروش مستقیم (Direct Salling) بنا شده است؛ به این معنا که هر عضو در ازای معرفی کاربران جدید، ۵ درصد از مبلغ شارژ آنها را به عنوان اعتبار اضافی دریافت میکند. در صورت معرفی ۲۰ نفر، فرد به سقف ۱۰۰ درصد اعتبار مازاد دست مییابد.
موسس اوارد ادامه داد: این کردیتهای حاصل از معرفی، قابلیت نقدشوندگی غیرمستقیم نیز دارند؛ به گونهای که اعضا میتوانند از آن برای تأمین هزینههای میزبانی در کافه استفاده کنند یا با واگذاری اعتبار به دیگران (به صورت نقدی و با تخفیف)، ارزش افزوده اقتصادی پروژهها را به اشتراک بگذارند.
وی با تاکید بر اینکه «تخفیفهای ارائه شده در اکوسیستم اوارد، تخفیفهای واقعی و مبتنی بر کاهش قیمت هستند، نه افزایش مصنوعی نرخها» مطرح کرد: استراتژی ما ایجاد «تجربه لوکس با قیمت اقتصادی» است. ما با بازسازی مدل کسبوکار در کافه اوارد و بازطراحی محیط از حالت سنتی به فضایی لوکس و مدرن – که در حال انجام است – هزینههای اضافی برندینگ و فضای لوکس را به نفع قشر متوسط و ضعیف حذف کردیم، چراکه هدف این است که کیفیت سطح بالا، از انحصار طبقه مرفه خارج شده و در دسترس همگان قرار گیرد.
مولف کتاب «قدرت پنهان» با تأکید بر مقیاسپذیری این مدل در سایر نقاط کشور افزود: مدل کسبوکار اوارد کارت محدود به فضای جغرافیایی مشهد نیست؛ بلکه با هدف تبدیل شدن به یک زیرساخت سراسری، قابلیت واگذاری به فعالان حوزههای مرتبط نظیر آژانسهای گردشگری و مسافرتی را دارد تا مشتریان آنها در سفر به مشهد، از مزایای این اعتبار استفاده کنند. برای سهولت در فرآیند بهرهبرداری، زیرساخت فنی سیستم به گونهای طراحی شده که دارنده کارت نیازی به حمل فیزیکی آن نداشته باشد؛ چرا که تمامی تراکنشها بر پایه سرویسهای پیامکیِ رمزنگاریشده و تاییدیه مالک کارت مدیریت میشود. این ساختار، عملاً بستری پایدار برای درآمدزایی غیرمتمرکز در سراسر ایران فراهم کرده است؛ به طوری که هر فرد در هر نقطه از کشور میتواند از طریق بهرهمندی از خدمات کافه برای خود یا بستگان در سفر به مشهد، بازاریابی و فروش اعتبار یا واگذاری مستقیم کردیت به دیگران یا آژانس های مسافرتی، در زنجیره ارزش اقتصادی این پروژه مشارکت داشته باشد.
چشمانداز تحول در ساختار سرمایهگذاری
شاطرآقاییزاده در پاسخ به پرسشی پیرامون پتانسیل گسترش این سیستم در سطح ملی، بر پایهبنای رعایت قوانین گفت: هدف ما، بازتعریف مفهوم مالکیت و مشارکت است. ما در صدد هستیم تا از مدلهای سنتی (فروش کالا به مشتری) به سمت مدلهای پیشرفتهای حرکت کنیم که در آن، مشتری به «شریک» تبدیل میشود. این فرآیند در واقع نوعی «توکنایز کردن» (Tokenization) داراییهاست که به نوعی بر پایه مالکیت سهاممحور بنا شده است.
وی با اشاره به مدلهای موفق جهانی در کشورهای توسعهیافته نظیر سنگاپور، ژاپن، کانادا، کره جنوبی، مالزی و… مدل پیشنهادی خود را چنین تشریح کرد: با بهرهگیری از مکانیسم «کرودفاندینگ» (Crowdfunding) یا تأمین مالی جمعی، میتوان سرمایههای خرد را تجمیع کرده و آنها را به سرمایهای کلان برای اجرای پروژههای بزرگ تبدیل کنیم. در این مدل، افراد نه تنها در سرمایهگذاری حضور دارند، بلکه در خروجی و درآمدزایی پروژه نیز سهیم هستند. این یعنی تبدیل شدن از یک مصرفکننده صرف به یک «سهامدار فعال». هدف نهایی ما، ایجاد زیرساختی است که در آن با مشارکت در پروژه، امکان کسب درآمد مستمر برای تمامی سطوح جامعه فراهم گردد؛ فرآیندی که در آن، ارزش افزوده از طریق مشارکت جمعی و گردش هوشمند سرمایه خلق میشود.
شاطرآقایی زاده در پاسخ به این پرسش که «چرا در حال حاضر قابلیت انتقال مستقیم اعتبار(Peer-to-Peer) فعال نیست؟» گفت: در مقطع کنونی، اولویت اصلی ما «امنیت و پایداری تراکنشها» است. نرمافزار اوارد کارت در حال حاضر به صورت آفلاین و مستقل طراحی شده تا در صورت بروز هرگونه اختلال در زیرساختهای شبکه یا اینترنت، امنیت دارایی کاربران و فرآیند شارژ کارتها بههیچوجه به خطر نیفتد. ما ترجیح میدهیم کنترل تراکنشها را در اختیار مرکز نگه داریم تا از هرگونه نوسان در فضای دیجیتال جلوگیری کنیم. در مراحل بعدی، با تثبیت زیرساختها، امکان تبادل مستقیم کردیتها در شبکه نیز فراهم خواهد شد.
مدیرعامل صندوق خانوادگی اوارد در خصوص پرسشی مبنی بر چالشهای قانونی و حقوقی این مدل کسب و کار عنوان کرد:مدل ما با بدهی و وعده سود آتی متفاوت است. در سرمایهگذاریهای سنتی، شما سرمایه میدهید تا در آینده سود بگیرید (که ریسک حقوقی دارد)، اما در اوارد، با پرداخت ۵ میلیون، همان لحظه ۱۰ میلیون اعتبار دریافت میکنید. در واقع، سود ۱۰۰ درصدی در لحظه تسویه میشود و کاربر از جایگاه طلبکار، به جایگاه سهامدار فعال تغییر وضعیت میدهد.
وی با اشاره به اینکه « تنظیم قرارداد شفاف چند ساله با مجموعه پدیده، استفاده از زیرساختهای بانکی کشور، دستگاههای پوز و… همگی نشان از پایبندی به رعایت قوانین و تلاش برای رفع هرگونه شبهات است» مطرح کرد: ما به دنبال ساختاری هستیم که در آن، فعالیتهای اقتصادی تحت نظارت دقیقِ مراجع ذیصلاح، از جمله سازمانهای مربوط به بهداشت، مجوزهای کسبوکار و نهادهای نظارتی، انجام شود. هدف ما، ورود به عرصهای است که در آن، شفافیتِ کامل، ضامنِ اعتمادِ عمومی و زیربنای اصلی تعاملات تجاری باشد.
ایجاد اکوسیستم تعاملی
وی در ادامه گفتگو با اشاره به دیگر پروژه این مجموعه با نام «اوارد کست» (AWARD CAST) تصریح کرد: در راستای توسعه شبکه، پلتفرم تعاملی «اوارد کست» طراحی شده است. این پلتفرم که شباهت ساختاری به شبکههای اجتماعی مدرن دارد، فضایی اختصاصی برای اعضای صندوق فراهم میکند تا علاوه بر ارتباطات اجتماعی، از قابلیتهای اقتصادی نظیر تبلیغات، فروش و بازاریابی در بستری امن بهرهمند شوند. برخلاف شبکههای اجتماعی عمومی، هدف ما ایجاد یک «شبکه اجتماعی اقتصادی» در یک پلتفرم تعاملی است که در آن هر عضو با حضور خود، ارزش افزوده ایجاد میکند.
این ایده پرداز اقتصادی در خصوص رویکرد مدیریتی و امنیت محتوا در پلتفرم «اوارد کست» عنوان کرد: بدون تردید ما بر حفظ سلامت فضای تعاملی تأکید ویژهای داریم. به همین جهت نیز پلتفرم اوارد کست دارای قوانین سختگیرانهای برای جلوگیری از انتشار هرگونه محتوای نامناسب، سیاسی یا مذهبی است تا تمرکز مجموعه صرفاً بر معاشرت های عمومی و همچنین فعالیتهای اقتصادی و سازنده باقی بماند. هدف ما ایجاد محیطی پاک و حرفهای است که شباهت زیادی به پلتفرمهای تخصصی نظیر «لینکدین» دارد.
وی تصریح کرد: شخصا امیدوارم که همواره با ایجاد فضایی تعاملپذی از سوی نهادهای ذیصلاح، مسیر برای ورود شرکتهای خصوصی و نوآور به عرصه تفکرات اقتصادی نوین هموار شود. ما نیز به دنبال تعاملی سازنده هستیم که در آن، ایده و نوآوری میتواند با حمایت نهادی، به یک موتور محرک برای رشد اقتصادی و رفاه اجتماعی تبدیل شود.
بنیان گذار اوارد در پایان بندی صحبتهای خود در خصوص نحوه کسب اطلاعات بیشتر از اوارد و فعالیتهای مرتبط با این مجموعه بیان کرد: علاوه بر سایت رسمی صندوق خانوادگی اوارد که مرجع کاملی از اطلاعات است، برای اینکه فرآیند ورود به این اکوسیستم ساده، سریع و در عین حال شفاف باشد، از تکنولوژی سامانه هوشمند اختصاصی در قالب ربات تلگرام بهره گرفتیم که این ربات وظیفه مدیریت تعاملات اولیه را بر عهده دارد.
وی در پایان ادامه داد: ربات تلگرامی (Awardfundfamilyiranbot) تنها یک ابزار ثبتنام نیست؛ بلکه دروازه ورود به دنیای اطلاعات است. از طریق این سامانه، شما میتوانید بدون واسطه، اطلاعات لازم را دریافت کنید، یا حتی ثبتنام اولیه خود را انجام دهید و همچنین اقدامات لازم برای گفتگو با کارشناسان را نیز به انجام برسانید. هدف اصلی از بهکارگیری این فناوری، تسهیل دسترسی به اطلاعات عمومی و معرفی ساختار خدمات در کنار راهنمایی هایی در خصوص هوش مالی و اقتصادی است؛ چرا که باور دارم آگاهی مالی، اولین قدم برای رسیدن به امنیت اقتصادی است.
