مقاومت، میدان و واقعیت مذاکرات در تراز جدید منطقه
حاتم مهجوری | کارشناس مسائل سیاسی
با رویکرد سیاست انقلابی و تأکید بر گفتمان مقاومت، تحولات اخیر منطقه بیش از هر زمان دیگری نشان میدهد که برخلاف برخی تحلیلهای شتابزده، محور مقاومت نهتنها دچار فرسایش نشده، بلکه به سطحی از انسجام و همافزایی راهبردی دست یافته است که موازنه قدرت را بهصورت محسوسی تغییر داده است. این تغییر، صرفاً در سطح میدانی یا نظامی قابل مشاهده نیست، بلکه در معادلات سیاسی و حتی در نحوه مواجهه بازیگران بینالمللی نیز خود را نشان میدهد.
واقعیت این است که در سالهای اخیر، جبهه مقاومت از یک مجموعه پراکنده به یک شبکه منسجم با درک مشترک از تهدیدات و اهداف تبدیل شده است. این همافزایی، به آن امکان داده تا در بزنگاههای حساس، واکنشهایی هماهنگ و مؤثر از خود نشان دهد. در مقابل، جبهه مقابل که زمانی بر برتری مطلق خود تکیه داشت، اکنون ناگزیر است راهبردهای خود را با احتیاط بیشتری تنظیم کند.
در این میان وضعیت کنونی را باید یک آزمون چندلایه دانست؛ آزمونی که نهتنها توان نظامی، بلکه استقامت سیاسی و انسجام اجتماعی بازیگران را نیز مورد سنجش قرار میدهد. در این میان، یکی از ابزارهای مهم طرف مقابل، پیوند زدن «فشار حداکثری» با «ادبیات مذاکره» است؛ رویکردی که هدف آن نه صرفاً رسیدن به توافق، بلکه ایجاد تردید در اراده طرف مقابل و فرسایش تدریجی توان تصمیمگیری اوست.
با این حال، تجربه نشان داده است که در چنین شرایطی، دست برتر در اختیار طرفی است که کنترل میدان را در دست دارد. واقعیتهای میدانی، مهمترین عامل تعیینکننده در سرنوشت مذاکرات هستند و هرگونه گفتوگو که از این واقعیتها فاصله بگیرد، عملاً به یک فرآیند بینتیجه تبدیل خواهد شد. به بیان دیگر، مذاکره زمانی میتواند کارکرد واقعی خود را داشته باشد که بازتابی از موازنه قدرت در میدان باشد، نه تلاشی برای تغییر آن از طریق فشار سیاسی.
از این منظر، پیشنهاد مذاکرات فعلی را باید با نگاهی واقعبینانه ارزیابی کرد. اگر این مذاکرات مبتنی بر شناخت دقیق از تحولات میدانی و پذیرش واقعیتهای جدید منطقه باشد، میتواند به کاهش تنشها و ایجاد ثبات نسبی کمک کند. اما در صورتی که صرفاً بهعنوان ابزاری تاکتیکی برای خرید زمان یا اعمال فشار بیشتر مورد استفاده قرار گیرد، نهتنها کمکی به حل مسئله نخواهد کرد، بلکه میتواند بر پیچیدگی شرایط بیفزاید.
در چنین فضایی، آنچه اهمیت دارد، حفظ انسجام درونی و تداوم مسیر بر مبنای یک درک مشترک از منافع و تهدیدات است. تجربههای گذشته بهروشنی نشان داده است که عقبنشینی از موضع قدرت، نهتنها به کاهش فشارها منجر نمیشود، بلکه طرف مقابل را به افزایش مطالبات ترغیب میکند. در مقابل، ایستادگی هوشمندانه و مبتنی بر محاسبه، میتواند زمینهساز شکلگیری یک موازنه پایدار باشد.
بر همین اساس، اطمینان به مسیر پیشرو، نه یک گزاره شعاری، بلکه مبتنی بر مجموعهای از واقعیات عینی است که در تحولات منطقه قابل مشاهده است. دستیابی به امنیت پایدار و عادلانه، در گرو استمرار حضور مؤثر و مقتدرانه در تمامی سطوح جبهه مقاومت است؛ حضوری که همزمان میدان، دیپلماسی و افکار عمومی را در یک چارچوب منسجم به هم پیوند میزند.
در نهایت، باید توجه داشت که معادلات منطقه در حال گذار به مرحلهای جدید است؛ مرحلهای که در آن، بازیگران صرفاً بر اساس قدرت سخت سنجیده نمیشوند، بلکه توان آنها در مدیریت ترکیبی از ابزارهای سیاسی، رسانهای و میدانی تعیینکننده خواهد بود. در چنین شرایطی، حفظ ابتکار عمل، مستلزم درک دقیق این تحولات و حرکت بر اساس یک راهبرد منسجم و بلندمدت است؛ راهبردی که محور آن، همچنان بر مقاومت و واقعگرایی استوار است.
