محمود دولت آبادی؛
تا پای مرگ رفتم
محمود دولت آبادی از برجسته ترین نویسندگان ایرانی است و برخی از آثار او به چندین زبانِ باختری و خاوری برگردانده شده و به چاپ رسیدهاند. رمان دهجلدیِ «کلیدر» نامآورترین اثر این هنرمند است و تاکنون وی چندین نمایشنامه و فیلم نامه نیز نگاشته است. او همچنین پیشینه بازیگری برای کارگردانان سرشناسی چون بهرام بیضایی و داریوش مهرجویی در تئاتر و سینما را دارد. بد نیست اشارهای داشته باشیم که اقتباس از آثار دولتآبادی ساخت چند فیلم را بههمراه داشته است.
دولتآبادی در سال ۲۰۱۳ برگزیده جایزهٔ ادبی «یان میخالسکی» سوییس شد. همچنین در سال ۲۰۱۴ جایزه «شوالیه ادب و هنر فرانسه» را سفیر آن دولت به محمود دولتآبادی اهدا کرد. در سال میلادی گذشته نیز، محمود دولتآبادی با نگارش و دکلمه اثری به نام سرباز (پوتینهای نیمسوخته) برای پروژه جهانی هنر صلح در عرصههای بینالمللی درخشیده است.
روز قلم، روز بعد از صلح است
به گزارش روزنامه «صبح امروز» و به نقل از ایلنا، محمود دولتآبادی که میهمان نشست مجازی کلابهاوس فیدیبو شد با اشاره به اینکه «روز قلم را یکی از روزهای بزرگ در گذشته تاریخی ما و روز بعد از صلح است» گفت: سیزدهم تیرماه (تیرگان) روزی است که آرش کمانگیر با پرتاب تیر مرزهای بین ایران و توران را مشخص میکند و در آن روز عملا صلح برقرار میشود؛ فردای این روز، روز قلم نامگذاری شده است و چنانچه در تمام دنیا نویسندگان و شاعران جدی، همیشه صلح را پاسداری کردهاند، من هم به تاسی از همه نویسندگان این جهان پرآشوب میگویم، روز قلم را بهعنوان روز بعد از صلح گرامی میدارم.
نویسنده کتاب «جای خالی سلوچ» ارزش بالای قلم، نوشتن و نویسندگی و گرامیداشت آن را میراث گذشتهگان ما و از زمان عمر خیام دانست و گفت: بهنظر میرسد با وجود شخصیتی مانند خواجهنظامالملک، در وزارت آن امپراتوری بزرگ در زمان خیام، احتمالا روز قلم گرامی داشته میشده است و از خیام خواسته شده، یا خود به صرافت افتاده یک قطعه درباره قلم بنویسد.
دولتآبادی در ادامه به یاد همه پیشینگان ما که قلم و یادگیری را گرامی داشتهاند، به خوانش بخشی از نوشته عمر خیام درباره قلم پرداخت که میگوید: «قلم را دانایان مشاطه ملک خواندهاند و سفیر دل، و سخنتابی قلم بود چون جان بیکالبد بود، و چون بقلم باز بسته شود با کالبد گردد و همیشه بماند، و [قلم و نوشتن و نویسندگی] چون آتشی است که از سنگ و پولاد جهد و تا سوخته نیابد، نگیرد و چراغ نشود که ازو روشنایی یابند، و نخست کسی که دبیری بنهاد طهمورث بود، و مردم اگر چند با شرف گفتارست چون بشرف نوشتن دست ندارد ناقص بود. چون یک نیمه از مردم، زیرا که فضیلت نوشتن است فضیلتی سخت بزرگ که هیچ فضیلتی بدان نرسد، زیرا که ویست[قلم، نوشته] که مردم را از مردمی بهدرجه فرشتگی رساند، و دیو را از دیوی بهمردمی رساند، و دبیری آنست که مردم را از پایه دون بپایه بلند رساند تا عالم و امام و فقیه و منشی خوانده شود. و همچنان مردمان بهفضیلت مردمان بهفضیلت سخن از دیگر حیوانات جدا گردد و برایشان سالار شود و مملکت که بر ملک نظام گیرد، بهقلم میگیرد.»
ادبیات، شعر، نمایشنامه، داستان و رمان از یک خانوادهاند
نویسنده «کلیدر» در ادامه و در تفسیر «گر قلم سوختهای نیابد» عنوان کرد: ادبیات، شعر، نمایشنامه، داستان و رمان ما از یک خانوادهاند. شاعر همیشه از منِ خودش آغاز میکند، اما نویسنده و دبیر از دیگری آغاز میکند، دیگری را به منِ خود میآورد و بیان میکند. این همان تفاوت بسیار مهمی است که میتواند برای اشخاصی که در نویسندگی اول به خود فکر میکنند، قابل توجه باشد؛ درصورتی که ما در نویسندگی اول دیگری را میبینیم، از دیگری میآموزیم، از دیگری رنج میبریم، از دیگری عشق، جهانبینی و توان نوشتن میگیریم.
او «دیگری» و «دیگران» را اهمیت ادبیات داستانی و شرط آن عشق و دوست داشتن خواند و گفت: ما دیگران را دوست داریم و باید دوست داشته باشیم تا بتوانیم آنها را بنویسیم. عروسکها در ادبیات ما جای نمیگیرند و شخصیت پدید نمیآید، مگر اینکه بتوانیم دیگری و دیگران را دوست داشته باشیم، آنگونه که من دوست داشته و دوست میدارم.
ذهن من همیشه در حال کار کردن است
پس از اتمام این بخش از سخنان دولتآبادی، نویسندگان و ناشران ودیگر اهالی قلم حاضر در نشست، پرسشهای خود را مطرح کردند. نویسنده کتاب «کلیدر» در پاسخ به سوال یکی از حاضرین درباره کار جدید خود، گفت: ذهن من همیشه در حال کار کردن است. وقتی پشت میز مینشینم، بهطور اجرایی این کار را میکنم، در غیر این صورت هم ذهنم همیشه دنبال کاری است که انجام میدهم. معمولاً تا کاری را انجام ندهم، حرف آن را نمیزنم؛ ولی به هرحال هرگز بیکار نیستم.
وی در تایید این عادت خود، به خاطرهای از زمان نگارش رمن «کلنل» اشاره کرد و گفت: سال ۶۴ که نوشتن کلنل پایان یافت، از همسرم خواستم آن را بخواند؛ وقتی کتاب را خواند از من پرسید این کتاب را کی نوشتی؟! پاسخ دادم وقتی همه خواب هستند من مینویسم و در نتیجه زمانی که شما خواب بودی من این کتاب را نوشتم که البته هنوز در محبس است. شما با من آرزو کنید این کتاب از محبس آزاد شود.
دولتآبادی درباره استقبال از آثار او در بازار کتاب و تاثیرگذاری آنان بر مخاطب هم عنوان کرد: همیشه اعتقاد داشتهام آنچه از دل من و در عین سوختگی برمیآید، منطقا باید بر دل دیگری بنشیند. ناچارم بگویم در طول زندگیام چهار بار ضمن کار تا لب مرگ رفته و برگشتهام؛ که ۳ بار آن را در روزگار سپری شده و یک بار آن را در «طریق بسمل شدن» تجربه کردم؛ بنابراین عجیب است اگر خواننده من این حس صادقانه را نگیرد یا نتواند بگیرد؛ که این هم به مخاطب مربوط است. یعنی من آنچه شرط بلاغ است را گفتهام، اینکه دیگری آن حس را بگیرد یا نه، خیلی به من مربوط نیست.
بیان بخشی از تجربیات
نویسنده کتاب «طریق بسمل شدن» در پاسخ به یکی از حاضرین درباره معیشت نویسنده به بیان بخشی از تجربیات خود پرداخت و گفت: سال ۶۵ یا ۶۶ بود که در دانشگاه کارهایی به من محول میشد که از عهده من خارج بود، بنابراین عذر خواستم، از کار بیرون آمدم، به عبارتی خودم را اخراج کردم و در خانه نشستم. دست بر قضا در همان ایام جلوی چاپ همه آثار من برای بار دوم یا سوم گرفته شد.
او با بیان ایکه نمیدانم آن روزها با وجود خانواده و بچههای کوچک چگونه زندگی را به سر بردم؟ تعریف کرد: مسئولین آنقدر شریف بودند که فکر نکردند آدمی که به هر ترتیب کارش را از دست داده و از طریق آثارش زندگی و معیشت خود را تامین میکند، چه باید بکند؟ خاطرم هست یک ماشین لنسر داشتم و یک روز برادرزاده من به سراغ من آمد و از من خواست که آن را به او بسپارم تا روزها کار کند و غروب برای من پولی بیاورد؛ اما خوشبختانه کار به آنجا نکشید.
او ادامه داد: همین ایام یکی از دوستان من که اولین نامه را بعد از انتشار کلیدر برای من نوشته بود و بعد آشنا شدیم، به خانه ما آمد و گفت الان حدود چهار سال است که از کار بیرون آمدهای و جلوی آثارت را گرفتند، پس چطور زندگی میکنی؟ پیشنهاد داد با یکی از دوستانش ماهی ۳۰۰ هزار تومان بهعنوان قرض الحسنه بدهند که قبول کردم و یک سالی هم این مبلغ قرض الحسنه بود تا دولت عوض شد و به آثار من اجازه انتشار دادند.
دولتآبادی در ادامه صحبتهایش گفت: آن سوختگی که من از زبان خیام گفتم، فقط در مورد خود قلم نیست، بلکه جوانب آن هم هست. بنابراین اگر کسی در این کشور بخواهد کاری کند که عمرش را روی آن کار بگذارد و بخواهد واقعاً یکدله با جامعه وطن و مردم خودش بدون برتری طلبی زندگی کند، باید بتواند همه این رنج ها را تحمل کند.
شهرداریها نسبت به هنرمندان مسئولیت ندارند
نویسنده کتاب «کلیدر» با اشاره به حمایت شهرداریها از اهالی فرهنگ و هنر در کشورهای دیگر؛ گفت: در جاهای دیگر دنیا شهرداریها برای خود نسبت به هنرمندان مسئولیتی تعریف کردهاند، اما در کشور ما چنین نیست. همین چند وقت پیش به شهرداری پیشنهاد دادم جایی در اختیارم بگذارند تا وقتی که زندهام، خانه بیهقی را در تهران پدید بیاورم، که جوابی نگرفتم و فقط به این طرف و آن طرف حواله کردند. آخر سر هم یکی گفت میتوانیم ۲۰ میلیون به شما بدهیم که گفتم اگر میخواستم خم بشوم و چنین پول بردارم، در این عالم پول زیاد بود. من یک نگاه دور دارم من می خواهم خانه بیهقی در تهران پدید بیاید و احیا شود. بنابراین در کشور ما شهرداریها ظاهراً کار دیگری دارند که الحمدلله پروندههایشان هم هست.
دولتآبادی با با اشاره به اینکه اینجا باید یک تنه خود را بالا بکشی و من هیچ باوری به حمایت دولتی و اجتماعی ندارم؛ اضافه کرد: نویسنده در این کشور یعنی دشواری و عبور از دشواریها. اگر توان اینکار را دارید، ادامه دهید اگر توان آن را ندارید به امید اینکه کسی دست شما را بگیرد نباشید. یعنی یا خودتان باید دست به کمر همت بزنید یا اینکه به کسی امید نداشته باشید. یعنی این آقایانی که من در طول این پنجاه سال تجربه کردم، اصلاً مسئلهشان ادبیات و کتاب نبوده و نیست. بنابراین اگر کسی میخواهد در کشور ما نویسنده شود باید پیه این چیزها را به تن خود بمالد.
نویسنده نباید به خودش دروغ بگوید
دولتآبادی در پاسخ به یکی از حاضرین درباره موضعگیریهایی او برای وطن و مخالفت عدهای با این موضعگیریهای او عنوان کرد: من به خودم دروغ نمیگویم. نویسنده نباید به خودش دروغ بگوید نویسنده نقاب ندارد و با قلب و عقلش زندگی میکند. سوال من از کسانی که به من اعتراض داشتند این است که آیا من در طول عمرم -و از ۱۰ سالگی که کار میکنم- جز برای مملکت کار کردهام؟ جز برای زبان فارسی، مردم این مملکت و بیان آنها کاری کرده و مقصدی داشتهام؟ ولله که من هیچ آرزویی جز سربلندی، آزادگی، سلامت، بهداشت، آموزش و پرورش و رشد اجتماعی مملکت و این وطن نداشتهام.
او ادامه داد: به اعتقاد من چراغی که به خانه رواست، به مسجد حرام است؛ یعنی ما اول باید به خودمان بپردازیم و من عملا این کار را انجام دادهام. بنابراین اگر آن دلسوختگی را برای سرباز مملکتم، زندهیاد سردار سلیمانی انجام دادم، به آن باور داشتم. زیرا مردی نخبه مامور میشود کاری را انجام دهد، ورای آن سیاستی که او را مامور کرده، اینکه او سوخته آن کار است؛ امر دیگری است که من آن را قدر دانستم، کما اینکه همان رنج را برای همه افسران ما که در آستانه جنگ ۸ ساله از بین رفتند، هم دیده و برای آنان گریسته و سخن گفتهام.
کلنل برای تک تک افراد این مملکت
دولتآبادی گفت: من برای تک تک آن افرادی که در این مملکت بودند و بنا بود این مملکت را نگه دارند، «کلنل» را نوشتم. بنابراین این حس و عاطفه و بیان من منحصر به ژنرال سلیمانی نبوده است. برای من هیچ استثنایی وجود ندارد و همه سربازانی که از مملکت ما و شما دفاع میکنند، عزیز هستند. ضمن اینکه خود من در جوانی خواستم ارتشی شوم، اما قبولم نکردند و چه خوب! چون ناچار شدم نویسنده شوم.
دولتآبادی در پایان عنوان کرد: میگویند اگر فکر میکنید که دیگران درباره شما چه فکری میکنند، یا ضعیف هستید یا از ایشان میترسید؛ من هرگز به خود دروغ نگفتهام، در جای خودم نه ضعیف هستم و نه از کسی میترسم.
Would you be occupied with exchanging hyperlinks?
Its like you read my thoughts! You seem to know a lot approximately this, such as you wrote the e book in it or something. I feel that you just could do with some p.c. to force the message home a little bit, but other than that, that is excellent blog. An excellent read. I’ll definitely be back.
Your place is valueble for me. Thanks!?
Thanks for the several tips provided on this site. I have observed that many insurance companies offer clients generous deals if they prefer to insure more and more cars with them. A significant number of households currently have several autos these days, particularly people with mature teenage children still located at home, and the savings for policies can soon begin. So it pays off to look for a bargain.
Hello! Would you mind if I share your blog with my twitter group? There’s a lot of people that I think would really appreciate your content. Please let me know. Many thanks
Hi I am so glad I found your webpage, I really found you by error, while I was searching on Digg for something else, Nonetheless I am here now and would just like to say cheers for a remarkable post and a all round exciting blog (I also love the theme/design), I don’t have time to go through it all at the minute but I have book-marked it and also added your RSS feeds, so when I have time I will be back to read much more, Please do keep up the awesome job.
One other issue is when you are in a scenario where you would not have a cosigner then you may want to try to wear out all of your financial aid options. You can find many funds and other free college funding that will supply you with finances to help with institution expenses. Thank you for the post.
I adore your wp template, where did you obtain it through?
Simply desire to say your article is as astounding. The clarity in your post is simply excellent and i can assume you’re an expert on this subject. Fine with your permission let me to grab your RSS feed to keep up to date with forthcoming post. Thanks a million and please keep up the gratifying work.
Nice read, I just passed this onto a friend who was doing some research on that. And he actually bought me lunch as I found it for him smile Thus let me rephrase that: Thanks for lunch!
I have been browsing on-line greater than three hours these days, yet I by no means found any attention-grabbing article like yours. It?s pretty value sufficient for me. In my opinion, if all webmasters and bloggers made good content as you did, the web shall be a lot more useful than ever before.
Fantastic beat ! I would like to apprentice even as you amend your site, how can i subscribe for a weblog web site? The account helped me a applicable deal. I were a little bit familiar of this your broadcast offered shiny transparent concept
I loved as much as you will receive carried out right here. The sketch is attractive, your authored material stylish. nonetheless, you command get bought an edginess over that you wish be delivering the following. unwell unquestionably come further formerly again as exactly the same nearly a lot often inside case you shield this hike.
Thanks for your article. One other thing is when you are disposing your property alone, one of the challenges you need to be alert to upfront is just how to deal with property inspection records. As a FSBO retailer, the key concerning successfully switching your property in addition to saving money in real estate agent revenue is information. The more you already know, the simpler your property sales effort will be. One area where this is particularly essential is assessments.
Together with every little thing that appears to be building throughout this specific area, all your viewpoints happen to be very stimulating. However, I appologize, because I can not subscribe to your whole theory, all be it exhilarating none the less. It appears to everyone that your commentary are actually not totally validated and in reality you are generally yourself not really entirely convinced of the assertion. In any case I did enjoy examining it.
okmark your blog and check again here frequently. I am quite sure I?ll learn lots of new stuff right here! Good luck for the next!
This will be a terrific blog, could you be involved in doing an interview about just how you designed it? If so e-mail me!
I appreciate, cause I found exactly what I was looking for. You’ve ended my four day long hunt! God Bless you man. Have a great day. Bye
Thank you for sharing superb informations. Your web-site is very cool. I’m impressed by the details that you?ve on this site. It reveals how nicely you perceive this subject. Bookmarked this web page, will come back for extra articles. You, my pal, ROCK! I found just the info I already searched all over the place and simply could not come across. What a perfect site.
Does your blog have a contact page? I’m having trouble locating it but, I’d like to send you an email. I’ve got some creative ideas for your blog you might be interested in hearing. Either way, great website and I look forward to seeing it grow over time.
My brother suggested I might like this blog. He was entirely right. This post actually made my day. You can not imagine simply how much time I had spent for this info! Thanks!
This actually answered my drawback, thanks!
Wow! This can be one particular of the most helpful blogs We have ever arrive across on this subject. Basically Fantastic. I am also a specialist in this topic so I can understand your effort.
Ich schätze, wie du komplexe Themen zugänglich machst.
I like the valuable info you provide for your articles. I will bookmark your weblog and test again here frequently. I’m somewhat certain I will be told many new stuff proper here! Best of luck for the next!
Good write-up, I am regular visitor of one?s blog, maintain up the nice operate, and It’s going to be a regular visitor for a lengthy time.
Thanks for sharing your ideas on this blog. Additionally, a fable regarding the banking institutions intentions when talking about foreclosure is that the loan company will not take my installments. There is a specific amount of time which the bank will need payments occasionally. If you are very deep inside the hole, they may commonly call that you pay the particular payment entirely. However, that doesn’t mean that they will have any sort of installments at all. Should you and the lender can have the ability to work some thing out, the foreclosure method may halt. However, if you ever continue to pass up payments within the new program, the property foreclosure process can pick up exactly where it left off.
Very nice post. I just stumbled upon your blog and wished to say that I’ve truly enjoyed surfing around your blog posts. After all I?ll be subscribing to your feed and I hope you write again very soon!
Nice post. I study something more difficult on different blogs everyday. It can always be stimulating to read content from other writers and observe a little something from their store. I?d prefer to use some with the content on my weblog whether or not you don?t mind. Natually I?ll provide you with a hyperlink on your web blog. Thanks for sharing.
Valuable information. Lucky me I found your site by accident, and I am surprised why this accident did not happened in advance! I bookmarked it.
Web này có đường dây ngầm, toàn nội dung phi pháp, chính quyền sắp sờ gáy rồi.
Coi chừng! Trang này cài mã độc theo dõi, vào xong là máy lag như điên.
Music started playing as soon as I opened up this web site, so frustrating!
It is really a nice and useful piece of info. I?m glad that you shared this useful information with us. Please keep us informed like this. Thank you for sharing.
Web này có đường dây ngầm, toàn nội dung phi pháp, chính quyền sắp sờ gáy rồi.
Nội dung toàn xúi bậy, cổ súy cho mấy cái trò phạm pháp.
Great post. I was checking continuously this blog and I’m impressed! Extremely useful information specifically the last part 🙂 I care for such information a lot. I was seeking this certain information for a very long time. Thank you and best of luck.