1

نقش مدیران فناوری سازمانی در تحول دیجیتال

محمد راستگو- مدرس دانشگاه

در دنیای امروز، تحول دیجیتال یک ضرورت رقابتی حیاتی به شمار می رود و سازمان هایی که نتوانند با سرعت تغییرات فناوری همگام شوند، به سرعت از صحنه رقابت حذف خواهند شد. در این میان، مدیران فناوری سازمانی شامل مدیران ارشد فناوری اطالعات و مدیران نوآوری، نقش محوری و تعیینکننده ای در رهبری و هدایت این تحول ایفا می کنند. در واقع، نقش رهبری در نوآوری بیش از هر زمان دیگری برجسته شده است.

مدیران فناوری دیگر فقط مسئول نگهداری سیستمهای سنتی نیستند، بلکه باید به عنوان رهبران نوآور، استراتژیست و معمار دیجیتال ظاهر شوند . مدیران فناوری سازمانی موفق باید همزمان دارای چشم انداز بلندمدت باشند، در جزئیات فنی و عملیاتی مسلط باشند و مسئولیت ایجاد هم راستایی عمیق و مو ثر بین فناوری های نوین و اهداف استراتژیک سازمانی را بر عهده بگیرند.

به روزرسانی مداوم دانش در حوزه های کلیدی مانند هوش مصنوعی، یادگیری ماشین، کالن داده، امنیت سایبری و تحول دیجیتال برای این مدیران به یک الزام غیرقابل اجتناب تبدیل شده است. متاسفانه در برخی از سازمانها ، نقش رهبری در نوآوری به طور جدی گرفته نمی شود. یکی از مشکالت رایج این است که برخی مدیران فناوری، خود از دانش و تخصص به روز کافی برخوردار نیستند و به همین دلیل، تمایل کمتری به جذب نیروهای متخصص تر، جوان تر و قوی تر از خود نشان می دهند.

 

این رویکرد محدود، که ریشه در حسادت حرفه ای، ترس از تضعیف موقعیت شغلی یا عدم اعتماد به نفس کافی دارد، باعث شده است بسیاری از سازمانها از جذب استعدادهای برتر محروم بمانند و در نتیجه، سرعت و کیفیت نوآوری و تحول دیجیتال به شدت کاهش یابد . مدیران فناوری سازمانی موفق، کسانی هستند که رهبری در نوآوری را جدی می گیرند. آن ها دانش خود را به طور پیوسته، نظام مند و هدفمند به روزرسانی می کنند و تحوالت جهانی فناوری را دنبال می کنند و با جدیدترین تحقیقات دانشگاهی در ارتباط هستند و خود را الگویی برای ترویج فرهنگ نوآوری در سازمان قرار می دهند .

یکی از مهم ترین وظایف این مدیران، نهادینه سازی فرهنگ نوآوری در سازمان است. بدون وجود یک فرهنگ سازمانی پویا و نوآور، حتی پیشرفته ترین فناوری ها نیز نمیتوانند به نتایج پایدار و معنادار منجر شوند. فرهنگ نوآوری به معنای ایجاد محیطی است که در آن ایده پردازی، آزمایش، پذیرش شکست و یادگیری مداوم ارزشمند تلقی شود. هوش مصنوعی در این زمینه نقش تحول آفرین دارد. مدیران فناوری می توانند از هوش مصنوعی برای تقویت رهبری نوآوری استفاده کنند ، به گونه ای که هوش مصنوعی با تحلیل داده های عظیم، شناسایی الگوهای پنهان، پیشبینی روندهای آینده و پیشنهاد ایده های نوآورانه، به مدیران کمک کند تا تصمیمگیری های دقیق تر و سریعتری بگیرند.

هوش مصنوعی مولد می تواند فرآیند ایده پردازی را تسریع کند، سناریوهای مختلف را شبیه سازی نماید و حتی نقاط ضعف فرآیندهای فعلی سازمان را به طور خودکار شناسایی کند. بنابراین، هوش مصنوعی رهبری نوآوری را از یک فرآیند عمدتا شهودی و تجربی به یک رویکرد هوشمند، دقیق و مبتنی بر داده ارتقا می دهد . در این راستا، مدیریت دانش سازمانی نیز به یکی از ارکان کلیدی رهبری نوآورانه تبدیل شده است.

مدیران فناوری سازمانی باید سیستمهای مدیریت دانش را به نحوی طراحی کنند که دانش ضمنی و صریح کارکنان را جمع آوری و ذخیره کنند و سپس به اشتراک قرار دهند . هوش مصنوعی در مدیریت دانش سازمانی نقش بسیار مهمی ایفا می کند. این فناوری با استفاده از تکنیک هایی مانند پردازش زبان طبیعی، یادگیری ماشین و سیستم های توصیه گر، قادر است دانش پراکنده در سازمان را به طور خودکار شناسایی، دسته بندی و قابل جستجو کند.

هوش مصنوعی می تواند تجربیات موفق کارکنان را استخراج کرده و بهترین شیوه ها را پیشنهاد دهد و حتی هشدارهایی در خصوص تکرار اشتباهات گذشته ارائه نماید. بدین ترتیب، مدیریت دانش از حالت ایستا و دستی به یک سیستم پویا، هوشمند تبدیل میشود که نوآوری را تسریع می بخشد . برای دستیابی به این اهداف، مدیران فناوری سازمانی باید خود الگوی به روزرسانی دانش و جذب استعدادهای برتر باشند و حسادت حرفه ای را کنار بگذارند.

آن ها باید بودجه ثابت برای پروژه های نوآوری تخصیص دهند و واحدهای نوآوری و تیم های چابک ایجاد کنند . همچنین نظام ارزیابی و پاداش را نیز تغییر دهند و تعداد ایده های اجرا شده، یادگیری از شکستها و همکاری بین تیمی را معیار اصلی قرار دهند. برنامه های آموزشی مداوم برگزار کنند و همکاری نزدیک با دانشگاه ها را پیگیری کنند . همچنین مرکز کنترل هوشمند را به عنوان پلتفرم نوآوری و مدیریت دانش سازمانی پیاده سازی کنند تا از داده های واقعی زمان به نفع کارکنان استفاده شود.

این طرح باعث میشود فرصت های نوآورانه شناسایی شده و آزمایش شود. عالوه بر این الزم است سیستم مدیریت هوشمند ریسک تقویت شود و شکستهای کوچک به عنوان فرصتی برای یادگیری پذیرفته شوند . همکاری های بینرشته ای گسترش یابد و مرزهای سازمان به روی استارتآپها و دانشگاه ها گشوده شود.

این موارد از الزامات بنیادین محسوب می شوند. موفقیت در پیاده سازی چنین مرکزی، نیازمند رهبری آگاه است که عالوه بر به روزرسانی دانش شخصی، جرات جذب، پرورش و توانمندسازی افراد بهتر از خود را نیز داشته باشد . متأسفانه سازمانها با چالش های متعددی در مسیر ایفای نقش رهبری نوآورانه مواجه هستند.

از جمله این چالشها می توان به مقاومت فرهنگی نسبت به تغییرات، کمبود شدید نیروی متخصص، نگرانی های امنیتی و حفظ حریم خصوصی داده ها اشاره کرد. مهمتر از همه، به روزرسانی ناکافی دانش مدیران فناوری و تمایل محدود آن ها به جذب متخصصان قوی تر به دلیل نگرانیهای شخصی است. این عوامل دست به دست هم داده و موجب شده است پروژه های تحول دیجیتال در کشور به نتایج مطلوب و مورد انتظار دست نیابند . با این حال، این چرخه بدون حضور مدیران شایسته، فراگیر و متعهد به یادگیری مداوم و تقویت فرهنگ نوآوری هرگز به سرانجام نخواهد رسید .