1

از حواشی داوران تا راستی آزمایی شرکت کنندگان

با اعلام نظرسنجی صداوسیما فصل سوم «عصر جدید» با داوران جدیدی همچون ژاله صامتی، کارن همایونفر و مجید اسماعیلی که به جمع داوران برنامه اضافه شدند، به‌عنوان پرمخاطب‌ترین برنامه عیدانه تلویزیون در نوروز 1401 لقب گرفت. هرچند بدون این اعلام هم مردم «عصر جدید» را بیش از برنامه و سریال دیگری در ایام نوروز دیدند؛ چون از خنده و گریه گرفته تا هیجان و تعلیق و ریتم و فضایِ چشم‌نواز را در یک قاب می‌دیدند اما این بدان معنی نیست که به این فصل برنامه هیچ نقدی وارد نیست!

به گزارش روزنامه «صبح امروز» و به نقل از تسنیم، سومین فصل «عصر جدید» بعد از گمانه‌های زیاد با تغییر داوران، نیمه شعبان به آنتن رسید، هرچند مسابقه را از اول نوروز شروع کرد. یکی از اتفاقاتی که خیلی جالب بود و مورد توجه قرار گرفت حضور اقوام مختلف و تنوع استعدادها و سهم تماشاگران در قضاوت و داوری که علیخانی و همکارانش به «عصر جدید» اضافه کردند و این مشارکت تماشاگران در داخل سالن برنامه، خودش به جذابیت برنامه اضافه کرد.

تغییر داوران

تغییر داوران نظرات مختلفی را به‌همراه داشت؛ بسیاری با آمدنِ ژاله صامتی، کارن همایونفر و مجید اسماعیلی موافق بودند و برخی هم به این نکته اشاره کردند که تغییر داوران بهتر از این‌ها هم می‌توانست اتفاق بیفتد.

یکی از نکاتی که علیخانی و همکارانش باید به آن توجه کنند و بسیار دیده می‌شود، دخالت‌های زیاد از حد مجری و ورود داوران به موضوعات فرامتنی و بعضاً تعریض ضد شخصیتی و جنسیتی است که حواشی زیادی را به‌دنبال داشته است.

شاید بیش از هر حاشیه‌ای، ماجرای اجرای موسیقی لُری به‌واسطه وایرال متعدد، سر زبان‌ها افتاد. اظهارات ژاله صامتی داور این برنامه تلویزیونی که درباره اجرای این خواننده، خبرساز شد، همان عبارت «آمدی تهران باید لهجه‌ات را حذف کنی!» بسیار وایرال و موجی از اعتراضات در شبکه‌های اجتماعی را به‌همراه داشت،
هرچند این عبارت بریده‌ای تقطیع‌شده از نظر این داور بود اما بازتاب زیادی پیدا کرد و محل نقد منتقدان و مردم در فضای رسانه‌ای شد. در بخش کامل‌تر این ویدئو، صامتی سعی دارد دلسوزانه و مادرانه توضیح دهد که چرا به این استعداد رأی منفی داده است.

برخی کاربران اظهارات منتسب به ژاله صامتی را نظر کارشناسی و فنی نسبت به این خواننده تلقی کرده‌اند و برخی دیگر آن را توهین‌ به این فرد و قوم لُر دانسته‌اند، اما فارغ از این رفتار، برخی قرمز دادن‌های صامتی به شهرستانی‌ها را سوژه کرده‌اند و معتقدند او با شهرستانی‌ها خیلی نامهربانی می‌کند.

در عین حال صامتی در همین برنامه هم بارها موتور محرک داوران «عصر جدید» بوده و حتی خیلی از رأی‌های سفیدِ او هم جریان هدایتگر و کمک‌کننده‌ای داشته است.

مجید اسماعیلی روانشناس و کارشناس که به‌جای بشیر حسینی در این فصل حضور دارد، بیشتر از نگاه فرهنگ‌سازانه به آیتم‌های رقابتی رأی می‌دهد، حتی در جریان اجرای یکی از برنامه‌های عجیب روی جایگاه «عصر جدید»، به‌دنبال دادنِ رأی سفید خودش اعلام کرد که “من به‌خاطر اینکه از جریان حضور افراد شجاع و باشهامت در ایران اسلامی حمایت کرده باشم این رأی را دادم.”

راستی آزمایی میهمانان

یک بخشی از حواشی عصر جدید هم به راستی‌آزمایی برخی از میهمانانش برمی‌گردد، دختری که بعد از 21 سال بینایی‌اش را به دست آورد، تارا صبی به‌همراه مادرش به برنامه تحویل سال «عصر جدید» آمد و این نکته را مطرح کرد.

او گفت که به بیمارستان خدادوست شیراز رفته و عملی انجام داده است، چشم چپ او بینایی صددرصدی پیدا می‌کند و چشم راست او به‌خاطر افت بعد از جراحی، 40 درصد بینایی دارد و دوباره قرار است در اولین فرصت عمل کند تا این بینایی هم به صددرصد برسد.
این اظهارات خیلی زود مورد انتقاد گروه‌هایی قرار گرفت، حتی برخی پیگیری کردند که این عمل انجام شده است اما به‌خاطر انحراف چشم(!)، پیگیری‌ها نشان می‌دهد این میهمان از سوی بهزیستی معرفی شده و نامه‌ها و اسنادی هم مبنی بر درستی اظهاراتی که این میهمان در برنامه مطرح کرده است، وجود دارد.

البته همواره نسبت به حضور میهمانان و کارشناسان تلویزیونی، شائبه‌هایی وجود داشته که در بسیاری از اوقات با حواشی و چالش‌هایی همراه بوده است.

برخی از این میهمانان و حرف‌های جنجالی‌شان در همان برنامه «ماه عسل» هم بوده است که انتظار می‌رود علیخانی و همکارانش که تجربه برنامه‌سازی قدیمی دارند راستی‌آزمایی میهمانان و شرکت‌کنندگان را خیلی با دقت و ظرافت انجام دهند تا مو لای درز آن نرود.

نحوه برخورد با شرکت‌کنندگان

با همه این ضعف‌ها و نقدهای جدّی که به «عصر جدید» و رفتارهای داوران و مجری‌اش خصوصاً برخورد با شرکت‌کنندگان وارد است، «عصر جدید» پیشتاز نوروز تلویزیون است، اما باید عوامل و دست‌اندرکاران این برنامه توجه داشته باشند که مردم به یک‌سری از برخوردها حساس‌اند خصوصاً شرکت‌کنندگانی که از مناطق دورافتاده می‌آیند. مردم توقع دارند شرکت‌کنندگان برنامه خصوصاً چوپانی را که در برنامه حاضر می‌شود محترم بشمرند.

صامتی و دیگر داوران برنامه باید خوددارتر برخورد کنند، مداخله بیشتر از نظر دادن همیشه مسئله‌دار بوده و هرجا داوران به نظرات فرامتنی ورود کرده‌اند در هر عرصه‌ای مسئله ایجاد کرده‌اند، داور باید در محدوده داوری خودش خلاق باشد.

از طرفی مجری هم باید گرداننده باشد؛ بین میهمان و داور بده‌بستان ایجاد کند و نهایتاً این ارتباط با مخاطب ایجاد شود، اگر قرار باشد خودش نظر بدهد پس چرا داور برای برنامه انتخاب کرده است؟! بنابراین نباید فراتر از وظایف خودش عمل کند.

برنامه استعدادیابی یا نمایشی؟

نکته دیگری که درباره برنامه «عصر جدید» وجود دارد این است که نباید این برنامه را یک برنامه استعدادیابی محسوب کرد، این برنامه بیشتر نمایشی است؛ میهمانان و شرکت‌کنندگان می‌آیند واستعدادهای خودشان را به نمایش می‌گذارند و با رأی داوران و گاهی تماشاگران، صعود می‌کنند و به مراحل بالاتر می‌روند.

وقتی بدانیم «عصر جدید» برنامه استعدادیابی نیست، آن‌گاه می‌توان از کنار آفت‌ها و آسیب‌های جدّی نمایشی شدن و صحنه‌ای شدنِ بروز و ظهورِ استعدادها به‌راحتی گذشت، چون وقتی حرف از استعدادیابی به میان می‌آید، این‌طور القاء می‌شود که استعداد همان چیزی است که در این برنامه دیده می‌شود.

ممکن است افرادی بیرون از این مسابقه باشند و استعدادهای بزرگی باشند که دیده نشده‌اند. برخی اوقات هم گروهی با سودای دیده شدن به این فکر می‌افتند هر طور شده وارد چنین برنامه‌ای شوند، در این مسیر، استعداد خاصِ آن فرد کشف نمی‌شود. به‌جای نشان دادن استعداد خودشان، راه نمایش گذاشتن و تأیید گرفتن از داورها را یاد گرفته‌اند.

این مسئله همیشه مطرح بوده است که به گروهی هم حسّ حقارت دست می‌دهد که خودشان را نمی‌بینند و احساس می‌کنند استعدادی ندارند و هیچ‌وقت هم نخواهند داشت، بنابراین هر موقع «عصر جدید» را مقابل خودمان می‌بینیم با شمایل یک برنامه استعدادیابی، این برنامه را تماشا نکنیم.

نکته دیگر، تأکید بر مسیری است که احسان علیخانی در پیش گرفته و آن نشان دادن استعدادها و حضور قومیت‌ها و آدم‌های شناخته‌نشده‌ای است که رویِ جایگاه «عصر جدید» می‌آیند و اتفاقات خوبی برایشان می‌افتد، این همان ایجاد حسّ امید و خودباوری است که باید بسیاری از برنامه‌های صداوسیما به‌دنبال آن باشند.

در بسیاری از بخش‌های برنامه و مخصوصاً سخن مجید اسماعیلی داور «عصر جدید» می‌توان به این مفهوم دست پیدا کرد، «ما نمی‌توانیم» معنی ندارد و افرادی روی این صحنه می‌آیند که «ما می‌توانیم» را به منصه ظهور می‌رسانند. از طرفی این برنامه‌ها جلوی بیماری مزمنِ تهران‌زدگی تلویزیون را می‌گیرند که اتفاق بسیار خوب و پیش‌برنده‌ای است.

لزوم توجه به رویکرد بومی، ایرانی و اسلامی

اتفاق مناسب دیگر در برنامه «عصر جدید» که انتظار می‌رود گسترش بیشتری پیدا کند و از این اصل، فاصله نگیرد، اصل توجه به رویکرد بومی، ایرانی و اسلامی است.

یکی از بهترین نمونه‌های این اتفاق، اجرای گروه ورزش زورخانه‌ای  در چند شب گذشته بود که با زنگ طلایی امین حیایی روبه‌رو شد. یا اجرای گروه‌های بانوان و دوبلوری کودکان و نخبه‌های نوجوان و جوانی که مخاطب و داوران عصر جدید را کماکان شگفت‌زده می‌کند.

این امیدواری وجود دارد «عصر جدید» کنار نمایش استعداد افراد شناخته‌نشده جامعه و تقویت خودباوری و امیدآفرینی، به‌سمت معرفی استعدادهای واقعی فرهنگ‌ساز برود تا مخاطبِ این برنامه شاهد حضور تولیدکننده، کارآفرین، مربی و معلم نمونه‌ای باشد که با سبک زندگی ایرانی و اسلامی توانسته است به این موفقیت دست پیدا کند؛ که این اتفاق در نوع خودش فرهنگ‌ساز و حرکتِ رو به جلو است.